نابهنجار (شاذ) در مقابل بهنجار (سوى) است، و بدون توجه به كم و بيشى آن، به معنى چيزى است كه خلاف قياس و سنجش باشد. و نيز به معنى چيزى است كه خلاف قاعده، خارج از ملاك تعادل و مباين حد وسط و مخالف صورت نمونه باشد.

انحراف شخص از حد تعادل يا نازل‌تر از حد تعادل است يا بالاتر از آن. كودك نابهنجار كودكى است كه از احوال متعادل متعارف منحرف باشد، خواه انحراف او از جهت جسمانى باشد، خواه عقلانى خواه عاطفى يا اجتماعى.

مقصود از احوال متعادل متعارف حالات مشترك بين افراد انسانى است. حال اگر احوال كسى مخالف اين حالات متعارف باشد منحرف محسوب مى‌شود مانند نارسائى‌هاى جسمانى يا اختلال عقلانى يا عاطفى يا اجتماعى.

روانشناسى نابهنجار (psychology Abnornial(

علمى است كه از رفتار نامتعادل بحث مى‌كند و انحرافات عقلى و اجراى افعال نامتعادلى را كه از نزاع بين عقل و تمايلات به وجود مى‌آيد بررسى مى‌كند.

فرق نابهنجار و كم‌ياب اين است كه نابهنجار چيزى است كه مخالف معيار باشد، بدون توجه به كم و زيادى آن در حالى كه كمياب، چيزى است كه وجود آن اندك باشد، چه مخالف معيار باشد چه نباشد. نابهنجارى (شذوذ) عبارت است از خروج از حد تعادل مثل اتصاف فرد به صفاتى كه در افراد هم جنس او كم‌ياب باشد و يا يكى از صفات متداول را نداشته باشد. اين حالت يا اكتسابى است يا مربوط به سرشت انسان است.

شبيه‌

فارسى/ مانند

فرانسه/Semblable

انگليسى/Like ,similar

لاتين/Similis

شبيه يعنى مثل و آن عبارت است از چيزى كه با اشياء ديگر صفات مشترك داشته باشد. هر چه صفات مشترك بيشتر باشد شباهت كامل‌تر است و بالعكس.

اشكال متشابه در هندسه عبارت از دو شكلى است كه زواياى آنها متساوى و اضلاع آنها متناسب باشد. جمع شبيه اشباه است و اشباه چيزهائى است كه در صفات ذاتى متفق باشند. مى‌گويند افراد انسان اشباه‌اند. زيرا ساختمان جسمانى واحدى دارند و داراى نفس واحداند. همه آدم‌اند و آدم از خاك است. اينكه در سخنان حضرت على (ع) آمده است:

«اى شبه مردان نامرد كودك صفتيد و عقلتان چون عقل حجله‌نشينان است.» دال بر اين است كه شبه مرد يك مرحله پايين‌تر از مرد است. (رجوع كنيد به تشابه)