إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٩٦ - تنبيه سوم«جريان برائت در جزء و شرط عدمى»
الثّالث: إنّه ظهر- ممّا مرّ- حال زيادة الجزء إذا شكّ في اعتبار عدمها شرطا أو شطرا في الواجب- مع عدم اعتباره في جزئيّته، و إلا لم يكن من زيادته بل من نقصانه- و ذلك [١] لاندراجه في الشّك في دخل شيء فيه جزءا أو شرطا، فيصحّ لو أتى به مع الزّيادة عمدا تشريعا [٢] أو جهلا [٣] قصورا أو تقصيرا أو سهوا، و إن استقلّ العقل لو لا النّقل بلزوم الاحتياط؛ لقاعدة الاشتغال(١).
ناسى با يك عنوان عامّى كه ملازم آنها است خطاب نمايد، مثلا شارع مىداند كه افراد پنجاهساله گرفتار نسيان هستند بنابراين به آنها خطاب مىكند كه نماز شما داراى نه جزء است و همچنين ممكن است با عنوان خاصّى به آنها خطاب نمايد مثلا مىداند كه زيد، عمرو و ... ناسى سوره هستند به آنها خطاب مىكند كه نماز شما داراى نه جزء است كه در دو صورت اخير هم خطابى بهعنوان «ناسى» متوجّه افراد ناسى نشده است تا شما بگوئيد به محض خطاب با عنوان «ناسى»، حالت نسيان برطرف مىشود و نمىتوان بين ناسى و ذاكر از نظر حكم اوّلى و دليل اجتهادى تفكيك قائل شد.
تنبيه سوّم «جريان برائت در جزء و شرط عدمى»
(١)- مصنّف به مناسبت بحث اقلّ و اكثر، اين مسئله را عنوان مىكنند كه:
اگر احراز كرديم كه جزئى- مثلا سوره- براى مأمور به- نماز- جزئيّت دارد لكن در
[١][تعليل لقوله «ظهر ممّا مر حال زيادة الجزء».
[٢]كما اذا علم بعدم جزئيّة الزّيادة و مع ذلك قصد الجزئيّة تشريعا.
[٣]كما اذا اعتقد الجزئيّة للجهل القصوري او التّقصيرى فيأتى بالزّيادة ...] منتهى الدراية ٦/ ٢٩٤.