إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٧٠ - برائت عقلى در اقل و اكثر ارتباطى جارى نمىشود

مجدّدا خلاصه دليل دوّم را يادآورى مى‌كنيم كه: تحصيل غرض مولا نسبت به «امر» احراز نمى‌شود مگر با اتيان اكثر و از طرفى مى‌دانيم واجبات شرعيّه الطافى در واجبات عقليّه هستند و ما را به سوى آنها هدايت مى‌كنند و در اطاعت امر مولا لازم است احراز كنيم كه غرض او حاصل شده است.

و امّا آن اشكال: شما كه قائل به وجوب اتيان اكثر- احتياط- هستيد چگونه در عبادات احراز مى‌كنيد كه غرض مولا را تحصيل نموده‌ايد زيرا ما احتمال مى‌دهيم كه در عبادات «قصد وجه» لازم باشد يعنى هر جزئى از اجزاء عبادت كه اتيان مى‌شود بايد وصف آن جزء مشخّص باشد كه آيا به‌عنوان جزء واجب يا مستحب اتيان مى‌شود. مثلا وقتى شما در نماز سوره‌ [١] را مى‌خوانيد، آيا به‌عنوان يك واجب، آن را قرائت مى‌كنيد يا به‌عنوان انّه مستحب شما كه نمى‌دانيد سوره براى نماز جزئيّت دارد يا نه پس چگونه با نماز ده‌جزئى مى‌خواهيد احراز نمائيد كه غرض مولا حاصل شده است و با وجود احتمال مذكور چنانچه ما اكثر را اتيان نمائيم يقين پيدا نمى‌كنيم كه تحصيل غرض مولا محقّق شده است زيرا در مورد جزء دهم نمى‌توانيم قصد وجه نمائيم.

گويا به مستشكل ايرادى وارد شده است كه:

اگر يقين به تحصيل غرض مولا پيدا نمى‌كنيد، هم اقلّ و هم اكثر را ترك كنيد، مستشكل مى‌گويد نه، امر مولا نسبت به اقلّ توسّط علم اجمالى و حكم عقل منجّز شده است- خواه در مأمور به مصلحتى باشد يا نباشد- اگر اقل را هم ترك كنيم يقين به مخالفت و استحقاق عقوبت پيدا مى‌كنيم به‌عبارت ديگر اتيان اقل براى فرار از

[١]كه امرش مردّد بين وجوب و استحباب است.