إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤٣٥ - مقتضاى اخبار دال بر حجيت استصحاب چيست

لاحق، يك حكم، مماثل با مستصحب، انشاء مى‌كند مثلا وقتى ما در عصر غيبت، بقاء وجوب نماز جمعه را استصحاب مى‌كنيم، معنايش اين است كه يك وجوب ظاهرى از اخبار باب استفاده مى‌شود و گويا شارع چنين فرموده است: «اذا شككت فى بقاء وجوب صلاة الجمعة يجب عليك صلاة الجمعة» يعنى شارع، براى نماز جمعه يك حكم ظاهرى جعل مى‌كند [١].

خلاصه: نتيجه استصحاب جارى در احكام شرعيّه اين است كه در زمان لاحق، يك حكم، مماثل با مستصحب به‌عنوان حكم ظاهرى براى فرد شاك در بقاء، جعل مى‌شود.

در مواردى كه استصحاب در موضوع جارى مى‌شود، شارع مقدّس حكمى را جعل مى‌كند منتها حكمى كه مماثل با حكم مستصحب است.

قبلا هم اشاره كرده‌ايم كه در مواردى كه استصحاب در موضوع، جارى مى‌شود، بايد آن موضوع، داراى حكم شرعى باشد و اگر فاقد حكم شرعى باشد، نمى‌توان نسبت به آن، استصحاب، جارى نمود زيرا «لا تنقض اليقين بالشّك» در تكوينيّات، دخالت نمى‌كند و مفادش اين نيست كه اگر در بقاء يك امر تكوينى ترديد داشتيد، بنا بگذاريد كه آن امر تكوينى باقى است بلكه «لا تنقض» حكمى را در محدوده تشريع و قانون‌گذارى بيان مى‌كند لذا اگر استصحاب در موضوع، جارى شد بايد آن موضوع داراى اثر و حكم شرعى باشد آن‌وقت شارع در زمان لاحق، يك حكم شرعى مماثل با آن، انشاء مى‌كند.

مثال: روز جمعه يقين به عدالت زيد داشتم و روز شنبه در بقاء عدالت او ترديد

[١]در مورد شك در بقاء حكم واقعى.