إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٥٤ - تنبيه اول در جريان استصحاب يقين و شك فعلى معتبر است

الثّاني: إنّه هل يكفي في صحّة الاستصحاب الشّكّ في بقاء شي‌ء على تقدير ثبوته، و إن لم يحرز ثبوته فيما رتّب عليه أثر شرعا أو عقلا [١]؟ إشكال من عدم إحراز الثّبوت فلا يقين، و لا بدّ منه، بل و لا شكّ، فإنّه على تقدير لم يثبت و من أنّ اعتبار اليقين إنّما هو لأجل أنّ التّعبّد و التّنزيل شرعا إنّما هو في البقاء لا في الحدوث، فيكفي الشّكّ فيه على تقدير الثّبوت، فيتعبّد به على هذا التّقدير،

اشكال: چرا استصحاب حدث بر قاعده فراغ، مقدّم است؟

جواب: در فرض اخير- فرع دوّم- قبل از نماز استصحاب حدث، جارى شد ولى آن استصحابى محكوم قاعده فراغ است كه مربوط به نماز و در حال نماز باشد امّا استصحابى كه به قبل از نماز مربوط است مانند استصحابهاى معمولى است مثلا اگر بر شما شكّى عارض شد و با همان حالت نماز خوانديد آيا بعد از اتمام نماز مى‌توانيد بگوئيد قاعده فراغ جارى مى‌شود؟

اگر استصحاب قبل از نماز جريان پيدا كرد، و وضع مكلّف را مشخّص نمود، ديگر مجالى براى قاعده فراغ باقى نمى‌ماند، لذا در فرض دوّم مى‌گوئيم نماز آن مصلّى باطل است.

فرق فرع اوّل و دوّم چيست؟

در فرع اوّل، قبل از نماز هيچ‌گونه حالت التفاتى كه موجب جريان استصحاب شود، وجود نداشته به‌خلاف فرع دوّم كه قبل از حالت غفلت، شكّ فعلى بر او عارض شده و استصحاب حدث، جارى گرديده و حكم نموده است كه آن مصلّى، محدث است در نتيجه، نمازش محكوم به بطلان است.

[١]الاوّل فى استصحاب الموضوع و الثّانى في استصحاب الحكم، ر. ك حقائق الاصول ٢/ ٤٤٧.