إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٠١ - استدلال به اخبار حليت و طهارت

ج- «كلّ شى‌ء حلال حتّى تعرف انّه حرام‌ [١]».

از مجموع كلمات مرحوم آقاى آخوند سه معنا و سه احتمال براى روايات‌ [٢] مذكور استفاده مى‌شود كه مصنّف يكى از آن‌ها را تقويت و اختيار مى‌كنند و دو احتمال ديگر را رد مى‌نمايند.

اينك به توضيح معانى روايات سه‌گانه مى‌پردازيم ضمنا در توضيح و بيان احتمالات مذكور ترتيب كتاب را رعايت نمى‌كنيم.

احتمال اوّل: روايات سه‌گانه و امثال آن نه ارتباطى به استصحاب دارند و نه ارتباطى به احكام واقعيّه، بلكه در صدد افاده قاعده ظاهرى بنام قاعده طهارت و قاعده حلّيّت هستند [٣].

توضيح ذلك: اكنون بايد ببينيم غايتى‌ [٤] كه در روايات سه‌گانه وارد شده است، آيا قيد موضوع است يا قيد حكم؟

«حتّى تعلم»- غايت- قيد موضوع و از خصوصيّات موضوع است، نه اينكه غايت حكم- طاهر- باشد و كأنّ مفاد روايت چنين است:

«كلّ شى‌ء لم يعلم أنّه قذر فهو طاهر»، قيد مذكور، خصوصيّتى در موضوع، اضافه‌

[١]كافى ٥/ ٣١٣ حديث ٤٠ باب النّوادر من كتاب المعيشة- و فيه: «كلّ شى‌ء هو لك حلال حتّى تعلم انّه حرام بعينه فتدعه من قبل نفسك ...».

[٢]سه احتمال در مورد تمام روايات اين قسمت جريان دارد.

[٣]ابتداى بحث برائت، بيان كرديم كه اصول عمليّه، منحصر به چهار اصل معروف نيست بلكه اصول عمليّه ديگرى هم مانند قاعده طهارت و امثال آن داريم و علّت اينكه در مباحث علم اصول درباره آنها بحث نكرده‌اند، اين است كه اختلاف و اشكالى درباره آنها وجود ندارد بخلاف اصولى مانند استصحاب كه مرحوم شيخ در كتاب رسائل، يازده قول درباره آن نقل كرده است.

[٤]حتّى تعلم انّه قذر، حتّى تعلم انّه نجس و حتّى تعرف انّه حرام.