إيضاح الكفاية - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٨٤ - صحيحه دوم زراره

امر اضطرارى، كفايت از اتيان مأمور به، به امر واقعى اوّلى مى‌كند يا نه، مثلا اگر كسى اضطرارا با تيمّم نماز خواند و سپس اضطرارش برطرف شد، آيا آن نماز، كفايت از نماز مع الوضوء مى‌كند يا نه- مجزى است يا نه- و آيا اتيان مأمور به، به امر ظاهرى كفايت از اتيان مأمور به، به امر واقعى اوّلى مى‌كند يا نه، مثلا اگر نماز را با استصحاب طهارت خوانديم و بعد معلوم شد كه فاقد طهارت بوده‌ايم، آيا آن نماز مجزى است يا نه‌ [١]؟

بعضى گفته‌اند اتيان مأمور به، به امر ظاهرى، مجزى است و بعضى گفته‌اند كافى نيست امّا نتيجه‌اى را كه در اين مبحث از مطالب گذشته مى‌گيريم اين است كه:

امام (عليه السّلام) در مقام تعليل، يك امر ظاهرى درست كردند، يعنى: نماز با استصحاب طهارت، مشروعيّت دارد، حال اگر بخواهيم، بگوئيم كه علاوه بر مشروعيّت نماز، اعاده آن‌هم لازم نيست، يك مطلب ديگرى را هم بايد به آن ضميمه كنيم و آن مطلب عبارت است از اينكه: بايد بگوئيم امر ظاهرى، مقتضى اجزاء هست ولى اگر امر ظاهرى، مقتضى اجزاء نباشد، صرف وجود يك امر ظاهرى اثرى در اعاده و عدم اعاده نمى‌تواند داشته باشد.

به‌عبارت ديگر: مثلا اگر بگوئيم اعاده نمازى كه با استصحاب طهارت، واقع شده، واجب نيست دو مقدّمه، لازم داريم: ١- استصحاب طهارت، حجّيّت دارد [٢] ٢- اتيان مأمور به، به امر ظاهرى، كفايت از اتيان مأمور به، به امر واقعى مى‌كند [٣] و چنانچه يكى از دو مقدّمه مذكور، نقصان داشته باشد، نمى‌توانيم، بگوئيم اعاده‌

[١]البتّه ما اينجا درصدد بيان بحث «اجزاء» نيستيم.

[٢]صغرا.

[٣]كبرا.