ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ٤٨ - باب در بيان نماز جماعت و فضيلت آن

مى‌كند؟ فرمود: ميان آن زن و مرد مى‌ايستد، و زن نيز خود را اندكى عقب مى‌كشد.

١١٤٥- در روايت عبد اللَّه بن سنان از امام صادق ٧ منقول است كه آن حضرت فرمود: كمترين مقدار فاصله كه ميان تو و صف مقابل تو است باندازه قامت بزى است كه خوابيده باشد، و بيشترين حدّ فاصله باندازه كاهدانى است كه براى اسبان مى‌بندند، يا بنا به نقل ديگرى باندازه محلّ خوابيدن يك اسب.

١١٤٦- عمار ساباطى گويد از امام صادق ٧ سؤال كردند:

هر گاه امامى نماز كند و پشت سر او مأمومين در محلّى قرار داشته باشند كه سطح آن محلّ از جايى كه امام نماز ميخواند پائين‌تر باشد حكم آن چگونه است؟ آن حضرت فرمود: اگر امام بر موضعى مانند صفّهاى بلند و دكّانهاى بازار (كه باندازه يك سكوى معمولى يا بيشتر از سطح زمين بلندتر است) يا بر جايى كه از سطح مأمومين بسيار بلندتر است قرار داشته باشد نماز مأمومين صحيح نيست (ولى نماز امام صحيح است چون بمنزله نماز فرادى است)، و اگر امام باندازه بلندى يك انگشت يا اندكى بيشتر يا كمتر از موضع مأمومين بلندتر باشد هر گاه اين اختلاف ارتفاع، باندازه اختلاف سطح و ناهموارى از جهت سيل باشد (يا چنان كه در پاره‌اى از نسخ تهذيب آمده بقدر شبر يعنى يك وجب يا بنسخه ديگر بقدر يسير يعنى قدر كمى باشد) اشكالى ندارد، و هر گاه زمين همانند دشت گسترده و هموار باشد و فقط در جايى از آن برآمدگى طبيعى باشد، امام جماعت در محلّ برآمدگى مى‌ايستد و مأمومين پشت سر او در سطح پست‌تر مى‌ايستند ولى اگر زمين گسترده و هموار و باز باشد جز اينكه در