اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤٣٥ - ١- نظريه بعضى از علماى اهل تسنن

امر بعد از حظر يا توهّم حظر

بحث در اين است كه اگر هيئت امر- كه به حسب ظهور اوّلى، ظهور در وجوب دارد- به دنبال يك نهى مسلّم واقع شود، يعنى چيزى منهى عنه بوده و سپس متعلّق امر قرار گيرد و يا بعد از توهّم‌ [١] نهى قرار گيرد، آيا وقوع امر در يكى از اين دو موقعيت سبب مى‌شود كه ظهور اوّلى خودش را- كه عبارت از وجوب است- از دست بدهد؟ در اين مسئله نظرياتى وجود دارد:

١- نظريه بعضى از علماى اهل تسنن‌

بعضى از علماى اهل تسنن قائلند كه وقوع امر در يكى از اين دو موقعيت هيچ‌گونه تغييرى در مفاد هيئت امر ايجاد نمى‌كند. همان‌طوركه هيئت امر در ساير موارد، ظهور در وجوب دارد، در اين دو مورد نيز ظهور در وجوب دارد. [٢]

[١]- توهّم در اينجا به معناى عامّ است و شامل ظنّ، شك و احتمال مى‌شود.

[٢]- اين قول به رازى و بيضاوى و ابو اسحاق شيرازى و بعضى از معتزله نسبت داده شده است. بدائع الأفكار، للمحقق الرشتي، ص ٢٩٤