اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤٢٦ - راه ديگرى براى تمسك به اطلاق

پس وقتى كه هيچ‌گونه قيدى- نه وجودى و نه عدمى- در كلام مولا مطرح نبود، بايد برويم سراغ مقسم- كه همان مطلق است- زيرا مطلق، چيزى است كه خالى از قيد است و نتيجه اطلاق در ما نحن فيه اين است كه نه واجب نفسى براى شما مشخص مى‌شود و نه واجب غيرى، بلكه مطلق الوجوب ثابت مى‌شود كه نه قيد وجودى به همراه دارد و نه قيد عدمى. و نفسيّت و غيريّت را بايد از جاى ديگر استفاده كنيم. در مورد واجب تعيينى و تخييرى و واجب عينى و كفائى نيز به‌همين‌صورت اشكال مى‌شود.

راه ديگرى براى تمسك به اطلاق‌

در اينجا بيان ديگرى وجود دارد كه مى‌تواند اطلاق را ثابت كند، اگرچه اين راه فقط در ارتباط با واجب نفسى و غيرى پياده مى‌شود و در تعيينى و تخييرى و عينى و كفائى جريان ندارد. براى توضيح اين راه، ابتدا مقدّمه‌اى‌ ذكر مى‌كنيم: در دوران امر بين واجب نفسى و واجب غيرى، ما در مقابل دو دليل قرار داريم:

يكجا مولا مى‌گويد: (أقيموا الصلاة) و در جاى ديگر مى‌گويد: «الوضوء واجب» و ما در اين «الوضوء واجب» ترديد داريم و نمى‌دانيم كه آيا وضو هم مثل صلاة، وجوب نفسى دارد و در حقيقت، بين وضو و صلاة ارتباطى وجود ندارد يا اينكه «الوضوء واجب» در ارتباط با (أقيموا الصلاة) است، يعنى وجوبِ وضو، غيرى و متولّد از وجوب اقامه صلاة است. بنابراين در دوران بين نفسيّت و غيريت ما هميشه با دو دليل مواجه هستيم و اگر فقط يك دليل و يك تكليف مطرح باشد، ذى‌المقدّمه‌اى وجود ندارد تا ما بتوانيم احتمال غيريت بدهيم. پس از بيان‌ مقدّمه فوق‌ مى‌گوييم: اگر وجوب وضو نفسى باشد، هيچ‌گونه ارتباطى به صلاة نخواهد داشت.