اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٨١ - تعبّدى و توصّلى

تعبّدى و توصّلى‌

مرحوم آخوند عنوان اين بحث را شك در تعبّدى و توصّلى بودن يك واجب قرار داده است. يعنى اگر احراز كرديم چيزى واجب است ولى براى ما معلوم نشد كه «آيا اين واجب، واجب تعبّدى است يا واجب توصّلى»؟ در اينجا چه بايد كرد؟ آيا مى‌توان به اطلاق- لفظى يا مقامى‌ [١]- تمسك كرده و توصّلى بودن را استفاده كرد؟ و اگر دست ما از اطلاق كوتاه شد و نوبت به اصل عملى رسيد، آيا مقتضاى اصل عملى، برائت از تعبديت است و اتيان واجب، به‌صورت توصّلى، كفايت مى‌كند يا اينكه مقتضاى اصل عملى، اشتغال است و لازمه اصالة الاشتغال اين است كه بايد جهت تعبّديت رعايت شود؟ [٢] مرحوم آخوند قبل از شروع بحث، مطالبى را به‌عنوان مقدّمه مطرح مى‌كند، اين مطالب عبارتند از: ١- معناى تعبدى و توصّلى چيست و فرق بين واجب تعبدى و واجب توصّلى كدام است؟

[١]- فرق بين اطلاق لفظى و مقامى را در ضمن همين بحث بيان خواهيم كرد.

[٢]- كفاية الاصول، ج ١، ص ١٠٧