اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤١ - كلام حضرت امام خمينى رحمه الله

كلام حضرت امام خمينى رحمه الله‌

ايشان- همانند مرحوم آخوند- معناى اصطلاحى را قبول دارد ولى مى‌فرمايد:

«ظاهراً معناى اصطلاحى امر همان معناى لغوى آن است». در حالى كه مرحوم آخوند عقيده داشت معناى اصطلاحى امر، غير از معناى لغوى آن است. بايد توجه داشت كه كلام مرحوم امام خمينى در ارتباط با معناى اصطلاحى، همان كلام مرحوم آخوند است زيرا معنايى كه مرحوم آخوند به‌عنوان معناى اصطلاحى امر مطرح كرد، حضرت امام خمينى رحمه الله همان معنا را به‌عنوان معناى لغوى امر نيز دانسته است. ولى تعبيرات اين دو بزرگوار مختلف است. مرحوم آخوند از معناى اصطلاحى به «قول مخصوص» تعبير كرد و مقصود ايشان از «قول مخصوص»، عبارت از «هيئت افْعَلْ و مشابه آن» بود ولى امام خمينى رحمه الله مى‌فرمايد: هيئات مختلفى كه در مقام اراده معناى حقيقى خودش به‌كارمى‌رود [١] و مشابهات هيئت افعل- در ثلاثى و رباعى، مجرّد و مزيد فيه- داراى معنايى حرفى مى‌باشند. و ما در مورد معانى حرفيه گفتيم: معانى حرفيه بر دو قسمند: اخطارى- مثل مِنْ و إلى- و ايجادى- مثل حرف ندا و حرف قسم-. حروف ندا و قسم از چيزى خبر نمى‌دهند، چيزى را به ذهن خطور نمى‌دهند بلكه براى ايجاد ندا و قسم وضع شده‌اند. هيئت افْعَلْ هم- با توجه به اينكه انشاء طلب و ايجاد طلب است- داراى معناى حرفى ايجادى است ولى ما اين معانى حرفيه ايجاديه را زير پوشش معنايى اسمى قرار مى‌دهيم. و آن پوششى كه مى‌تواند به‌عنوان يك معناى اسمى همه اين معانى ايجاديه و هيئات را شامل شود، خود هيئت افعل و مشابه آن مى‌باشد. شما همان‌طور كه از شنيدن غلام زيد، يك معناى اسمى اضافى را درك مى‌كنيد، از شنيدن عنوان «هيئت افعل» هم همين معنا را درك مى‌كنيد. به‌عبارت روشن‌تر: مفهوم كلمه «هيئت» يك‌

[١]- زيرا ممكن است كسى هيئت افْعَلْ را به‌صورت لغو و يا به‌صورت مجاز استعمال كند كه ما كارى با آنان نداريم.