اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٦٥ - تحقيق در ارتباط با جمل خبريه در مقام انشاء

تحقق وقوع آن در آينده بدهد. در نتيجه جملات خبريه‌اى كه در مقام انشاء حكم مى‌باشند، ظهور در وجوب دارند [١].

نظريه دوم‌

بعضى گفته‌اند: جمل خبريّه‌اى كه در مقام انشاء حكم مى‌باشند، ظهورى در وجوب ندارند بلكه استعمال آنها در وجوب يا در استحباب، استعمال مجازى است و هيچ‌يك از اين دو مجاز، بر ديگرى ترجيح ندارند بلكه دو معناى مجازى در عرض هم مى‌باشند و اگر قرينه‌اى نسبت به تعيين يكى از اين دو مجاز وجود نداشته باشد، شما نمى‌توانيد بر هيچ‌يك از اين دو معنا حمل كنيد. اينجا در حقيقت، اجمالى در رابطه با معناى مجازى مطرح است مثل اينكه ما بدانيم لفظ، در غير موضوع له خود استعمال شده ولى آن معناى غير موضوع له، براى ما مردّد بين دو يا چند معنا باشد و ما ندانيم در كدام يك از آنها استعمال شده است‌ [٢].

تحقيق در ارتباط با جمل خبريه در مقام انشاء

براى روشن شدن مسئله، بايد راه‌هاى پنج‌گانه‌اى كه در رابطه با ظهور هيئت افْعَلْ در وجوب مطرح كرديم، مورد بررسى مجدّد قرار دهيم و با ما نحن فيه مقايسه نماييم تا ببينيم آيا جملات خبريه‌اى كه در مقام انشاء حكم مى‌باشند، ظهور در وجوب دارند يا نه؟ و اگر ظهور دارند آيا اظهريت براى آنها ثابت مى‌شود يا نه؟ راه پنجم‌ براى اثبات دلالت هيئت افْعَلْ بر وجوب، اين بود كه با صدور هيئت افْعَلْ، از ناحيه مولا حجّت تمام شده و ترخيصى هم در مخالفت آن صادر نشده است و

[١]- كفاية الاصول، ج ١، ص ١٠٤- ١٠٦

[٢]- اين نظريه را در منتهى الدراية (ج ٢، ص ١٠٥) به جماعتى از محققين، از جمله محقق ثانى و محقق نراقى و محقق اردبيلى نسبت داده است.