اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٥٠٨ - دليل دوم (آيات)

از هيئت مفاعله معناى بين اثنينى استفاده مى‌شود و در آيه (فاستبقوا) از مادّه «سَبَقَ» اين معنا استفاده مى‌شود. در اين مادّه، سبق و لحوق و سابق و لاحق مطرح است. بنابراين آيه (فاستبقوا الخيرات) به‌معناى «يجب عليكم السبق إلى الخيرات» مى‌باشد و اين هم در مورد واجبات كفائى مطرح است و سبقت گرفتن به‌سوى صلاة و صيام و ساير واجبات عينى معنايى ندارد. ممكن است كسى بگويد: «همين مقدار براى ما كافى است كه ما از اين دو آيه استفاده كنيم كه در واجبات كفائى مسأله مسابقه و مسارعت و فوريتْ واجب است، زيرا اگر مسأله فوريت، در مورد واجبات كفائى پذيرفته شد، از راه عدم قول به فصل، ساير واجبات را هم ملحق به واجبات كفائى مى‌كنيم، زيرا در مسأله فور و تراخى كسى نيامده بين واجب عينى و كفائى تفصيل قائل شود. اگر فوريت است در هر دو مطرح است، اگر هم نيست در هيچ‌كدام نيست. و به اين ترتيب مدّعاى ما كه عبارت از فوريت در جميع واجبات شرعيه است ثابت مى‌شود». در جواب مى‌گوييم: اوّلًا: درست است كه ما آيه شريفه (و سارعوا) و همين‌طور آيه (فاستبقوا) را در مورد واجبات كفائى پياده كرديم، يكى را به‌لحاظ هيئت باب مفاعله و ديگرى را به‌لحاظ مادّه سبق. ولى آيا واقعاً در همان واجبات كفائى، دو تكليف شرعى وجود دارد؟

آيا در مورد تجهيز ميّت دو تكليف شرعى وجود دارد، يكى تجهيز ميّت و ديگرى مسارعت به تجهيز ميّت، به‌طورى كه اگر كسى ميّت را تجهيز كرد و مسارعت به آن كرد، استحقاق دو ثواب داشته باشد؟ روشن است كه در اين زمينه دو تكليف وجود ندارد. بنابراين اگرچه آيه (سارعوا) در مورد واجبات كفائى است ولى ما از خارج مى‌دانيم كه در آنجا دو تكليف وجود ندارد. در هيچ كتاب فقهى اين معنا مطرح نشده كه در واجبات كفائى دو تكليف وجود داشته باشد. نتيجه اينكه اگر ما اين دو آيه را در مورد واجبات كفائى پياده كرديم شما نمى‌توانيد با