اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٤١٩ - جهت اوّل دوران امر بين وجوب نفسى و وجوب غيرى

اطلاق صيغه امر و وجوب نفسى، تعيينى و عينى‌

در ارتباط با اطلاق صيغه امر و وجوب نفسى، تعيينى و عينى از سه جهت بحث مى‌شود:

جهت اوّل: دوران امر بين وجوب نفسى و وجوب غيرى‌

بحث در اين است كه اگر وجوب چيزى مسلّم باشد ولى امر دائر باشد بين اينكه وجوب نفسى باشد يا وجوب غيرى و مقدّمى باشد، آيا راهى براى تعيين يكى از اين دو وجود دارد؟ مرحوم آخوند مى‌فرمايد: بلى، يك راه وجود دارد و آن اطلاق صيغه است. توضيح: واجب نفسى همان واجبى است كه مقيّد به قيدى نيست و متوقّف بر وجوب شى‌ء ديگر نيست. پس واجب نفسى يعنى وجوب مطلق، امّا واجب غيرى واجبى است كه قيدى به همراه آن مى‌باشد. در ارتباط با وجوب وضو، ما نمى‌توانيم به طور مطلق بگوييم: «وضو واجب است» بلكه بايد بگوييم: «الوضوء واجب إذا وجبت الصلاة» يعنى وقتى ذى المقدّمه، واجب شد، مقدّمه هم به عنوان وجوب غيرى، واجب مى‌شود و الّا اگر مثلًا وقت نماز مغرب فرا نرسيده است ما نمى‌توانيم بگوييم: «وضو