اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ١٠٢ - تاريخچه پيدايش اشاعره و معتزله

ولى به‌واسطه كثرت استعمال در طلب انشائى، انصراف به طلب انشائى پيدا كرده است، به‌گونه‌اى كه از شنيدن كلمه طلب بدون قيد، ذهن ما به‌سوى طلب انشائى مى‌رود. [١]

مقايسه بين طلب و اراده در كلام مرحوم آخوند

مرحوم آخوند، در مقايسه بين طلب و اراده مى‌فرمايد: ما معتقديم طلب و اراده داراى معناى واحدى بوده و درحقيقت، اين دو لفظ، مترادفند ولى در مقام انصراف، بين آن دو تغاير وجود دارد، به‌طورى كه كلمه طلب، انصراف به طلب انشائى و كلمه اراده، انصراف به اراده حقيقيه پيدا مى‌كند. همين اختلاف در مقام انصراف، سبب شده كه بعضى از علماى اماميه خيال كنند اختلاف بين طلب و اراده، اختلاف واقعى و مربوط به معناست. همان‌طورى كه اشاعره يك چنين چيزى را قائل شده‌اند. درحالى‌كه اختلاف بين اين دو، در ارتباط با مقام انصراف است و از جهت معنا و مفهوم، اختلافى بين آن دو وجود ندارد همان گونه كه معتزله و جمهور اماميه قائل به اين مطلب مى‌باشند. مرحوم آخوند سپس به نقد و بررسى نظريه اشاعره و نظريه معتزله پرداخته است. [٢] قبل از ورود به بحث، لازم است مقدارى در ارتباط با تاريخچه پيدايش اين دو گروه بحث كنيم:

تاريخچه پيدايش اشاعره و معتزله‌

مسائل اعتقادى كه در رأس آنها وجود مقدس خداوند متعال و صفات ثبوتى و سلبى حضرتش و مسأله معاد است. از ديرباز و قرنها قبل از اسلام مطرح بوده است.

[١]- كفاية الاصول، ج ١، ص ٩٣

[٢]- كفاية الاصول، ج ١، ص ٩٣