اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٧٠ - مقدّمه بحث

بررسى دليل ششم: به‌نظر مى‌رسد كلام آيت اللَّه خويى «دام ظلّه» داراى اشكال است و آنچه ايشان به‌عنوان كبراى كلّيه مطرح كرد- كه خواست مولا نياز به پاسخ دارد- قابل قبول نيست، زيرا براى مولا دو جور خواست تصور مى‌شود: اگر خواست مولا، لزومى باشد، بر عبد لازم است كه آن را بدون جواب نگذارد. ولى اگر خواست مولا غير الزامى بود، لازم نيست عبد به آن پاسخ مثبت دهد. نتيجه بحث‌ به‌نظر مى‌رسد بهترين راه براى استفاده وجوب از امر، همان تبادر است كه در كلام مرحوم آخوند مطرح گرديد.

حقيقت و ماهيت وجوب و استحباب‌

در اينجا كه مسأله وجوب و استحباب مطرح گرديد لازم مى‌دانيم پيرامون ماهيت وجوب و استحباب، بحثى داشته باشيم. اين بحث، هم براى مبحث فعلى ما و هم براى مباحثى كه در آينده در ارتباط با صيغه افْعَلْ، و در ارتباط با كلّى قسم ثالث (در استصحاب) و ... مطرح مى‌شود، بحث مفيدى خواهد بود.

مقدّمه بحث:

آن‌طور كه از كلام فلاسفه استفاده مى‌شود، تمايزى كه بين دو شى‌ء وجود دارد بر سه نوع است: نوع اوّل (تمايز به تمام ذات): است. تمامِ ذات، عبارت از جنس و فصل است و اگر دو شى‌ء، هم در جنس و هم در فصل با هم اختلاف داشته باشند و هيچ وجه‌