اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٥٩ - جمله خبريه در مقام انشاء

جمله خبريه در مقام انشاء

در بسيارى از روايات ملاحظه مى‌كنيم كه جمله خبريّه در مقام بيان حكم وارد شده است. و حكم- چه وجوبى باشد يا استحبابى يا تحريمى يا كراهتى- از مقوله انشاء است. مثلًا در صحيحه ثانيه زراره‌، در باب استصحاب، كه زراره، سؤالاتى از امام عليه السلام مى‌پرسد، امام عليه السلام در جواب او حكم را به صورت صيغه مضارع بيان مى‌فرمايد. گاهى مى‌فرمايد: (تعيد الصلاة) و نمى‌فرمايد: «أعِد الصلاة»، گاهى مى‌فرمايد: (تغسله و لا تعيد الصلاة) [١]. جمله خبريّه‌اى كه در مقام انشاء است، معمولًا به صورت فعل مضارع مطرح مى‌شود. گاهى هم به صورت فعل ماضى و همراه با شرط ذكر مى‌شود، مثلًا مى‌فرمايد: (إن كان زاد في صلاته فأعاد الصلاة) [٢]. ولى اين قسم خيلى نادر است، امّا استعمال فعل مضارع بسيار است. قبل از ورود به بحث، تذكر اين نكته را لازم مى‌دانيم كه بدون ترديد، جمل‌

[١]- وسائل الشيعة، ج ٢ (باب ٤٢، ٤١، ٤٤، ٣٧ من أبواب النجاسات، ح ١).

[٢]- روايتى به اين عبارت در كتب روايى نيافتيم. بله، مى‌توان براى مورد فوق به روايت «من سها فلم يدر أ زاد في صلاته أو نقص منها سجد سجدتي السهو» [مستدرك الوسائل، ج ٦، ص ٤١٣] مثال زد.