اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٢٦٩ - كلام مرحوم آخوند

امام عليه السلام مى‌فرمايد: «تعيد الصّلاة»،، ما در اينجا به اطلاق و مقدّمات حكمت- كه مرحوم آخوند فرمود- كارى نداريم، بلكه ظهور عرفى را- كه در فهم روايات، متّبَع است- ملاك قرار مى‌دهيم آيا در «تعيد الصّلاة» كه در مقام جواب از سؤال وجوب و عدم وجوب اعاده بيان شده است، احتمال استحباب جريان دارد؟ آيا مى‌توان گفت:

«تعيد الصّلاة» مطلق بعث و تحريك را مى‌گويد تا مجبور شويم از راه اطلاق و مقدمات حكمت وارد شويم؟ خير، ما كارى به اطلاق و مقدمات حكمت نداريم. عرف از جمله «تعيد الصّلاة»، وجوب اعاده نماز را مى‌فهمد. سؤال: شايد مسبوقيت به سؤال، نقشى در اين ظهور داشته باشد. جواب: چرا اين احتمال را در مورد هيئت افْعَلْ مطرح نمى‌كنيد؟ اگر امام عليه السلام به‌جاى «تعيد الصّلاة» مى‌فرمود: «أعِدْ الصّلاة» آيا در اينجا احتمال مى‌داديد كه ظهور «أعِدْ» در وجوب، به خاطر مسبوقيت آن به سؤال است؟ پيداست كه اين ظهور در ارتباط با خود هيئت امر است. بنابراين در مورد «تعيد الصّلاة» هم همين‌طور است، يعنى دلالت «تعيد» بر وجوب، مربوط به خود «تعيد» است نه اين كه به ضميمه مسبوقيت به سؤال زراره باشد. مسبوقيت به سؤال، ما را راهنمايى مى‌كند كه اين «تعيد» خودش دلالت بر وجوب دارد. اين روايت بهترين دليل بر اين است كه جملات خبريه‌اى كه در مقام انشاء استعمال شده‌اند، ظهور در وجوب دارند. اگرچه وجوب، معناى حقيقى آنها نيست و تبادر هم در اينجا جريان ندارد. ولى ما در اينجا، كارى به معناى حقيقى نداريم بلكه روى ظهور تكيه داريم و همين‌كه ظهور ثابت شود براى ما كافى است.

چرا به‌جاى تعبير به هيئت افْعَلْ، جمله خبريه بكار رفته است؟

كلام مرحوم آخوند

مرحوم آخوند مى‌فرمايد: نكته اين تعبيرات اين است كه امام عليه السلام مى‌خواهد بفرمايد: مسأله وجوب اعاده نماز، آن‌قدر با اهميت است كه گويا تحقّق آن را در خارج‌