اصول فقه شيعه - فاضل لنكرانى، محمد - الصفحة ٣٥٥ - ٣- كلام آيت اللَّه خويى «دام ظلّه» در پاسخ به كلام مرحوم آخوند

متعلّق نذر واقع شده است. اما قسم دوم: و آن صورتى است كه همه اجزاء آن عبادت بوده ولى شرايطش لازم نيست عبادت باشد، مثل نماز كه اجزاء آن عبادت است ولى بسيارى از شرايط آن- مثل طهارت ثوب و بدن و استقبال قبله و ...- لازم نيست عبادت باشد. بله در بين شرايط آن فقط طهارات سه‌گانه- يعنى وضو، غسل و تيمم- است كه جنبه عباديت دارد. اما در همين‌ها هم كه قصد قربت معتبر است، تقيّد صلاة به اين‌ها نيازى به قصد قربت ندارد كه توضيح آن را در ضمن قسم اوّل بيان كرديم. مقدّمه دوم: به‌طور كلّى- حتى در غير عبادات- اگر امرى به يك مركّبِ داراى اجزاء تعلّق گرفت، آيا اجزاء هم متعلّق امر قرار گرفته‌اند يا اينكه متعلّق امر، عبارت از مجموع است و اجزاء، خارج از دايره تعلّق امر و مأمور به مى‌باشند؟ آيت‌اللَّه خويى «دام ظلّه» مى‌فرمايد: ما معتقديم كه امر متعلّق به مركّب، به عدد اجزاء آن مركب، انحلال پيدا مى‌كند.

اگر مركّب داراى دو جزء باشد، انحلال به دو امر پيدا مى‌كند و اگر داراى پنج جزء باشد انحلال به پنج امر پيدا مى‌كند و ... ولى ما از اين امرهاى انحلالى به امر ضمنى تعبير مى‌كنيم. بنابراين اگر نماز مركّب از ده جزء باشد، (أقيموا الصّلاة) به ده امر ضمنى انحلال پيدا مى‌كند و هريك از اين ده امر، به جزئى از اين اجزاء تعلّق پيدا مى‌كند. ولى بايد توجه داشت كه تعلّق هر امر به يك جزء، به‌صورت اطلاق نيست بلكه قيد همراه آن مى‌باشد. اگر ما ركوع را جزء نماز مى‌دانيم و مى‌گوييم: «يكى از اوامر انحلالى (أقيموا الصّلاة) به ركوع تعلّق مى‌گيرد» در صورتى كه شما يك ركوع به تنهايى انجام دهيد، اين امر امتثال نشده است، زيرا امر ضمنى متعلّق به ركوع، مقيّد به اين است كه قبل از آن، اجزاء ديگر آمده باشند و بعد از آن‌هم اجزاء ديگر بيايد. به‌عبارت ديگر: امر متعلّق به هر جزء، يك امر انحلالى ضمنى است ولى با قيد وقوع آن جزء در محلّ خودش و رعايت مسبوقيت و ملحوقيت آن جزء.