شرح الهيات شفاء - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٤٥٠ - واحد اندازه گيرى حركت

چهارم حركت شبانه روزى است و اين حركت شبانه روزى همان حركت فلك است كه كم و زياد ندارد؛ شتاب مثبت و منفى هم ندارد. همانگونه كه حركتش، مكيال و مقياسِ حركات است؛ زمانش نيز، مكيال و مقياسِ زمانها است.

   البته، گاهى ممكن است اين حركت را به لحاظ مسافت بسنجند؛ امّا، به طور معمول حركت را با مكان نمى سنجند. از سوى ديگر، سنجش با مكان فاقد ويژگى هايى است كه سنجش با زمان دارد.

واحد اندازه‌گيرى حركت

مصنف در مورد واحد اندازه گيرىِ حركت با تفصيل بيشترى سخن مى گويد، زيرا، اندازه گيرىِ مقدارِ حركت به آسانى ممكن نيست.

   به طور معمول حركت را از دو راه مى سنجند: الف ـ يا حركت را با زمانش مى سنجند؛ ب ـ و يا حركت را با مسافتش مى سنجند.

   بر اين اساس، مقدار حركت يا در ظرف زمان تعيين مى شود، چنانكه گفته مى شود يك ساعت حركت؛ و يا در ظرف مكان و مسافت، تعيين مى گردد. چنانكه گفته مى شود يك كيلومتر حركت. امّا، در عرف معمولا براى اينكه مقدار حركت را تعيين كنند، از واحد زمان استفاده مى كنند. به طور مثال وقتى گفته مى شود از قم تا تهران چقدر راه است؟! پاسخ مى دهند: يك ساعت راه است. البته، ممكن است مقدار حركت را با مكان هم تعيين كنند؛ مثلا بگويند يك منزل، مسافت پيموديم. يعنى فاصله ميان دو مكان را با مقياس مكانى (منزل) تعيين كنند. امّا، چنين روشى كمتر اتفاق مى افتد و معمول نيست.

   تعيين مقدار حركت، معمولا با حركت ديگرى انجام مى شود. امّا، چون يك حركت مشخصى وجود ندارد كه با آن به عنوان مقياس، مقدار حركت مورد نظر را بسنجند، آن را با "زمان" مى سنجند. حركت و زمان با هم توأم هستند؛ و در حقيقت، دو روى يك سكّه‌اند.

   زمان مشخّصى كه طبيعى و مضبوط باشد و قراردادى نباشد، و نيز قابل دسترسى باشد در نظام طبيعت، همين حركت شبانه روزى است كه آن را به فلك اطلس نسبت مى دهند. اين حركت، سريعترين و آشناترين حركت است كه همگان آن را مى شناسند و پيوسته