شرح الهيات شفاء - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٨٨ - اثبات وجود خارجى براى عدد

طور مستقل نگريسته مى شود. در نتيجه براى پديد آمدن عددِ خاص، بايد وحدتِ خاصى را نيز در نظر بگيريم. بنابراين، عدد، مجموعه اى از وحدت هاى پراكنده نيست. بلكه مجموعه اى از وحداتى است كه مجموعاً يك واحد خاصّى را تشكيل مى دهند و يك نوع خاص بسيط را مى سازند.

اثبات وجود خارجى براى عدد

مصنف در آغاز مقاله به اين مطلب اشاره نمود كه درباره جوهر بودن يا عرض بودنِ كميّات و كيفيات، اختلافِ نظر وجود دارد. درباره كيفيات، در طبيعيات بحث شده است. در آينده نيز درباره آن بحث هايى خواهد آمد. اكنون بحث درباره كميّات است؛ تا طى آن، جوهر بودن يا عرض بودن آنها روشن شود. و چون كميّات داراى دو قسم مى باشند: متصل و منفصل؛ مصنف در بحث هاى گذشته بى درنگ سراغ كميّات متصل رفته و بحث عدد را با تفصيل در آنجا دنبال نكرده است. در اين فصل درصدد است درباره عدد و اينكه حقيقتش چيست؟ و آيا وجود خارجى دارد يا نه؟ و اگر وجود خارجى دارد از اعراض است يا از جواهر؟ به بحث بنشيند.

   مصنف مى گويد: برخى پنداشته‌اند كه عدد، تنها در ذهن وجود دارد نه در خارج! اينان گفته‌اند وجود عدد تنها در نفس است. البته، ترديدى نيست در اينكه عدد در نفس وجود دارد. زيرا، همه مى توانند با علم حضورى، بودن آن را در ذهنِ خود بيابند. چه، همه مى توانند اعدادى را تصوّر كنند و روابطى را ميان آنها در نظر بگيرند؛ و خواصّى را به آنها نسبت دهند. اين مطلب، جاى شك نداشته، نيازمند اثبات نيست.

   آنچه مورد بحث و نيازمند اثبات است، اين است كه آيا عدد در خارج وجود دارد يا نه؟ يعنى آيا مى توان براى عدد علاوه بر وجود در نفس، وجود در اعيان را نيز اثبات نمود؟

   مصنف در پاسخ به اين پرسش، مى گويد: با توجه به صفات و ويژگى هايى كه براى اعداد اثبات مى شود، و خواصى كه به اعداد نسبت مى دهند، بايد پذيرفت كه آنها وجود خارجى دارند. زيرا، اگر عدد، وجود خارجى نداشته باشد، نمى توان