شرح الهيات شفاء - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٨٧ - نوعيّت هر يك از مراتب عدد

صندلىِ واحد و آن صندلىِ واحد را داشته باشيم، مجموعاً دو صندلى خواهيم داشت. بنابراين، همان واحدها هستند كه عدد «دو» را پديد مى آورند.[١]

نوعيّت هر يك از مراتب عدد

هر يك از مراتب عدد، يك نوع خاصّ محسوب مى شود. از اينرو، نمى توان گفت چند عدد باهم يك نوع را تشكيل مى دهند، و داراى افراد مختلفى هستند! امّا، اينكه چرا هر مرتبه اى از عدد ـ از عدد «دو» گرفته تا بى نهايت ـ يك نوع خاصّ را تشكيل مى دهد؟ دليلش آنست كه هر مرتبه اى از عدد، ويژگى هاى مخصوص به خود را دارد. ويژگى عدد «دو» مخصوص به خودش مى باشد. ويژگى عدد سه نيز مخصوص به خودِ آن است. و همينطور اعداد ديگر. البته، ممكن است چند عدد در يك ويژگى مشترك باشند؛ چنانكه برخى از اعداد در فرديّت و برخى ديگر در زوجيّت مشترك اند. امّا، هر عددى يك ويژگىِ خاصّ به خود نيز دارد. از اينرو، هر مرتبه اى از عدد يك نوع مستقل شمرده مى شود.

   اين نكته مهمّى است كه مصنف بر روى آن تأكيد دارد و در مقام تفصيل آن بر مى آيد. به نظر وى، اينكه مى گوييم عدد در خارج وجود دارد، بدان معنا نيست كه به طور مثال سه تا صندلى وجود دارد؛ كه مجموعه صندلى هاى واحد، عدد «سه» را مى سازند.

   البته، وقتى ما سه صندلى داشته باشيم، هر يك از آنها، يك واحد هستند؛ و آنگاه كه عدد سه را يعنى سه تا واحد را از آنها انتزاع مى كنيم و آن را به شكل يك مجموعه در نظر مى گيريم، عدد سه پديد مى آيد. وقتى به آن عدد سه مى گوييم كه مجموعه را يكجا و به صورتِ واحد، لحاظ كرده باشيم. وگرنه مادامى كه مى گوييم اين يكى، آن هم يكى؛ به آحاد مجموعه، به طور مستقل مى نگريم و در اين صورت هر شىء ديگرى كنار اين آحاد قرار بگيرد، آن هم، يكى ديگر خواهد بود كه به

---

[١] اين بيان، بيش از اين اثبات نمى كند كه صندلى ها در خارج هستند و در خارج متصف به «دو» مى شوند. امّا، اينكه عدد «دو» يا «سه» امرى است كه عروضش هم در خارج است، با بيان فوق اثبات نمى شود. به عبارت ديگر، بيان مذكور اثبات نمى كند كه عدد، از معقولات اولى است؛ و داراى ماهيّت است و مابازاء عينى دارد. ‌‌