شرح الهيات شفاء - مصباح یزدی، محمد تقی - الصفحة ٣٨٢ - « صِغَر و كِبَر» از مقوله اضافه است
بنابراين، ثقل نيز، همانند حرارت است. از اينرو، اگر مى گوييم حرارت اين جسم دو برابر حرارت آن جسم است ـ عليرغم اينكه حرارت از مقوله كيف است ـ از آن رو است كه تأثير يكى از آن دو، دو برابر ديگرى است. يا از آنرو است كه يكى از آن دو داراى حجمى دوبرابر حجم ديگرى است، با آنكه درجه حرارت هر دو يكسان است.
«صِغَر و كِبَر» از مقوله اضافه است
برخى پنداشتهاند كه صغير و كبير از قبيل كمّيات اند. در حالى كه صغير و كبير از مقوله اضافه است. «صِغَر و كِبَر» متضايفين مى باشند. اينكه آن دو را به جسم نسبت مى دهيم و مى گوييم اين جسم صغير است و آن جسم كبير؛ اين نسبت، بالعرض است. اصلِ صغر و كِبَر، از مقوله كم نيستند. مضاف مشهورى است كه مى گوييم اين جسم، كوچك؛ و آن جسم بزرگ است. بنابراين، اينها اعراض ديگرى هستند كه از باب مضاف عارض بر كميّات مى شوند. وقتى دو كميّت را با هم مى سنجيم اضافه اى بين آنها برقرار مى شود كه نام صِغَر و كِبَر بر آن مى نهند. «قليل» و «كثير» نيز از اين قبيل است.
البته، درباره اين مطالب، پژوهش هايى در طبيعيات[١] صورت گرفته است.
حاصل مطلب: كميّت، آن است كه بتوان در آن جزئى را فرض كرد كه آن جزء، نسبت به كلّ «عاد» باشد، خواه واقعاً در خارج چنين عادّى بالفعل وجود داشته باشد، يا بتوان چنين عادّى را براى آن فرض كرد.
[١] ر.ك: طبيعيات شفاء، ج ١، مقاله دوّم.