ذات در مقابل پديدار است و به حقيقت و اصل شى‌ء اطلاق مى‌شود و مقصود از آن، حقيقت مطلقى است كه به شهود عقلى ادراك مى‌شود نه از طريق تجربه و ادراك حسى. اما كانت كه واضع اين اصطلاح است مى‌گويد:

اين حقيقت مطلق كه برتر از قلمرو تجربه است، توسط عقل نظرى ادراك نمى‌شود. زيرا قوانين عقل نظرى به مطلق احاطه ندارد و فقط پديدارها را درك مى‌كند. پس ذات چيزى است كه شناخت آن ممكن نيست و به دو معنى به كار مى‌رود. يكى معنى سلبى، يعنى آنچه شناخت آن ممكن نيست. دوم معنى ايجابى، يعنى آنچه دالّ بر يكى از مسلمات عقل عملى است. (از قبيل آزادى، بقاى نفس و وجود خداوند) (رجوع كنيد به شى‌ء)

نيّت‌

فارسى/ آهنگ كردن‌

فرانسه/Intention

انگليسى/Intention

لاتين/Intentio

نيت در لغت عبارت است از برانگيخته شدن دل به جانب آنچه موافق غرضى يا جلب نفعى يا دفع ضررى در حال و آينده باشد. (كليات ابو البقاء) در اصطلاح شرعى نيّت عبارت است از اراده كردن عملى براى رضاى خدا و براى اجراى فرمان او. (كشاف تهانوى).

گفته‌اند: نيت عبارت است از قصد انجام كارى يا تصميم دل به انجام كارى و توجه كامل نسبت به امرى كه مورد نظر است. نيت مترادف قصد است. (رجوع كنيد به قصد)

نيروانا

anavriN

نيروانا يك واژه سنسكريت است و در اصطلاح بودائيان به معنى خير اعلاست كه انسان از طريق رجوع به مبدأ اول و محو كردن ذات فردى خود در كل مى‌تواند بدان برسد.

شوپنهاور اين لفظ را عاريه كرده و آن را به سعادت عقلى و باطنى كه از طريق انكار اراده حيات و روى‌گرداندن از خود خواهى و اوهام، مى‌توان بدان رسيد، اطلاق كرده است.

نيرواناى بودائى مترادف فناى صوفيان اسلامى است. (رجوع كنيد به فناء) پايان حرف ن‌