دائرة المعارف فقه مقارن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٣٥ - ٥ آگاهى و كاردانى برنامهريزان

دست سفيهان (و ناكارآمدان) نسپاريد». [١]

مى‌دانيم در اسلام افزون بر رشد و بلوغ شرعى، امر ديگرى به نام «رشد و بلوغ اقتصادى» مطرح است، و در سپردن اموال يتيمان به آنان احراز اين رشد ضرورى است.

قرآن كريم مى‌فرمايد: « «وَابْتَلُوا الْيَتَامَى‌ حَتَّى إِذَا بَلَغُوا النِّكَاحَ فَإِنْ آنَسْتُمْ مِّنْهُمْ رُشْداً فَادْفَعُوا إِلَيْهِمْ أَمْوَالَهُمْ»؛ يتيمان راچون به حدّ بلوغ برسند، بيازماييد؛ اگر در آنها رشد (كافى) يافتيد، اموالشان را به آنها بدهيد». [٢]

هنگامى كه سپردن اموال اندك به يك شخص، مشروط به رشد اقتصادى باشد، نمى‌توان كاروان رشد و توسعه جامعه را به دست افراد كم خرد و ناكارآمد داد، ازاين‌رو هنگامى كه حضرت يوسف عليه السلام مى‌خواهد بر مسند اقتصادى كشور پهناور مصر تكيه زند، افزون بر وصف تعهّد، بر كاردانى و تخصص خويش نيز انگشت مى‌گذارد و مى‌گويد:

«اجْعَلْنِى عَلَى خَزَائِنِ الْأَرْضِ إِنِّى حَفِيظٌ عَلِيمٌ». [٣]

پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله در سفارشى به ابن مسعود مى‌فرمايد:

«إذا عملت عملًا فاعمل بعلم وعقل، وإيّاك أن تعمل بغير تدبّر وعلم، فإنّه- جلّ جلاله- يقول:

«وَلَا تَكُونُوا كَالَّتِى نَقَضَتْ غَزْلَهَا مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنكَاثاً» [٤]؛ هنگامى كه در پى انجام كارى بر مى‌آيى، آن را با آگاهى و دانايى انجام ده و از انجام كارها بدون عاقبت‌انديشى و آگاهى بپرهيز، زيرا خداوند مى‌فرمايد: «همانند آن زن (نادان) نباشيد كه پشم‌هاى تابيده خود را، پس از استحكام، وا مى‌تابيد». [٥]

اقدام به كارها بدون تدبير و برنامه‌ريزى و آگاهى از جوانب و زواياى آن، همانند كار همان زن نادان است كه همه تلاش‌هاى خود را بى‌اثر مى‌گذارد و زحمات خود را هدر مى‌دهد. انسان‌هاى ناكارآمد، سرمايه‌هاى كشور را هدر مى‌دهند و بر رنج جامعه مى‌افزايند.

٦. دانش و كارآزمودگى نيروها

وجود نيروهاى كارآزموده، آموزش ديده و شايسته براى اجراى برنامه‌هاى توسعه ضرورى است. بدين معنا كه علاوه بر برنامه‌هاى مناسب و رهبران كاردان، وجود نيروهايى كه بتوانند در بخش‌هاى مختلف دستگاه‌هاى اجرايى به مدد برنامه‌ريزان برخيزند، غير قابل انكار است.

نيروهاى آموزش ديده‌اى كه بتوانند در پست‌هاى اجرايى در سطح كشور و در كارخانه‌ها، كارگاه‌ها، مزارع، آموزشگاه‌ها، بخش خدمات و ديگر نهادهاى مرتبط با توسعه به كار گمارده شوند.

پرورش چنين نيروهايى و فراهم ساختن بسترهاى لازم جهت آموزش و تقويت آموخته‌هاى آنان از شرايط توسعه پايدار است.

«تربيت نيروى كار يدى و فكرى كه سرمايه‌گذارى انسانى محسوب مى‌شود، از اركان‌

[١]. نساء، آيه ٥.

[٢]. نساء، آيه ٦.

[٣]. يوسف، آيه ٥٥.

[٤]. نحل، آيه ٩٢.

[٥]. مكارم الاخلاق، ص ٤٥٨.