دائرة المعارف فقه مقارن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٦٧ - ٤ مالكيّت چند گونه (مختلط)

كند خداوند عزّوجلّ را خوشحال نموده است»؛

(من سرّ مؤمناً فقد سرّنى ومن سرّنى فقد سرّ اللَّه‌). [١]

١٥. علاوه بر آنچه تحت عنوان «اهتمام به امور مسلمين» به نحو عام گذشت باب ديگرى مشاهده مى‌شود تحت عنوان «استحباب ترجيح دادن رفع حاجت نيازمندان بر ساير مستحبات حتى طواف و حج مستحبى».

در روايت معتبرى كه اسحاق بن عمار آن را از امام صادق عليه السلام نقل مى‌كند پس از آنكه حضرت پاداش فوق‌العاده‌اى را براى يك طواف خانه خدا بيان داشت و با تعجب اسحاق مواجه شد فرمود: «آيا مى‌خواهى كه تو را از عملى كه از اين هم بالاتر است با خبر سازم؟ برآوردن نياز مسلمان ده مرتبه افضل از اين است»؛

(قلت: جعلت فداك: هذا الفضل كلّه فى الطواف؟ قال نعم، واخبرك بأفضل من ذلك؟ قضاء حاجة المسلم أفضل من طواف وطواف حتّى بلغ عشراً). [٢]

در روايت ديگرى برآوردن حاجت افراد باايمان از طواف‌هاى فراوان‌ [٣] و در روايت چهارمى از تعداد زيادى حج مقبول‌ [٤] با فضيلت‌تر شمرده شده است.

از طرق اهل سنت نيز از رسول گرامى مى‌خوانيم: «گام نهادن در مسير برآوردن حاجت برادر دينى براى من از اعتكاف يك ماه در اين مسجد (مسجد النبى) محبوب‌تر است»؛

(... ولأن أمشى مع أخٍ فى حاجة أحبّ الىّ من أن اعتكف فى هذا المسجد- يعنى مسجدالمدينة- شهراً». [٥]

قابل توجه است كه در اين روايت صرف گام نهادن در مسير قضاى حاجت برادر دينى (گرچه ممكن است به مانع برخورد كند) از اين همه پاداش برخوردار است، بر همين اساس در روايات اهل‌بيت عليهم السلام دو باب ديگرى مشاهده مى‌شود كه در يكى از آن دو، تنها سعى و تلاش براى قضاى حاجت مؤمن‌ [٦]، موضوع ثواب‌هاى عظيم شمرده شده و در باب ديگر آمده است: «استحباب اختيار السعى فى حاجة المؤمن على العتق والحج والعمرة و ...» [٧] يعنى مستحب است تلاش در راه برآورده شدن نياز افراد با ايمان، بر ساير مستحبّات ترجيح داده شود.

١٦. مرحوم شيخ حرّ عاملى در وسائل‌الشيعه، بيش از ٥٠ روايت ديگر را نيز تحت عناوينى نظير «استحباب فريادرسى از مؤمن» (استحباب تفريج كرب المؤمن)، استحباب نيكى و تعاون نسبت به مؤمن (استحباب البر بالمؤمن والتعاون على البرّ)، «استحباب خدمت به مسلمانان و كمك به آنان از طريق مايه گذاشتن از مقام و اعتبار»، «وجوب خيرخواهى براى مؤمن»، «حرمت ترك كمك به مؤمن هنگام ضرورت» نقل كرده كه از آن جمله است:

[١]. وسائل‌الشيعه، ج ١٦، ص ٣٤٩، باب ٢٤، ح ١، و كافى، ج ٢، ص ٧٨.

[٢]. همان، ص ٣٦٣، باب ٢٦، ح ٤.

[٣]. همان، ح ٦.

[٤]. همان، ح ٧.

[٥]. الترغيب والترهيب، ج ٣، ص ٣٩٥، ح ٢٢.

[٦]. باب ٢٧ از ابواب معروف از وسائل الشيعه، ج ١٦ كه مشتمل بريازده روايت است.

[٧]. باب ٢٨ از وسائل‌الشيعه، ج ١٦ كه مشتمل بر ٣ روايت است.