دائرة المعارف فقه مقارن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٠٧ - ١ نقد برنامههاى اقتصادى

ذى‌صلاح گزارش نمايند.

امام باقر عليه السلام درباره امر به معروف و نهى از منكر و آثار و فوايد آن مى‌فرمايد:

«بها ... تَحِلُّ المكاسب و تُرَدُّ المظالم وتعمر الأرض، ويُنصف من الأعداء

؛ با امر به معروف و نهى از منكر، كسب‌ها حلال و از ستم‌ها پيش‌گيرى مى‌شود، زمين آباد و از دشمنان دادخواهى مى‌گردد». [١]

بنابراين، با امر به معروف و نهى از منكر كه بخشى از نظارت همگانى است، مى‌توان جلوى ستم و اجحاف را در حوزه‌هاى گوناگون از جمله بازار گرفت و به رونق و آبادانى جامعه و بسط عدالت اجتماعى كمك كرد.

گفتار سوم: نظارت وسائل ارتباط جمعى‌

در عصر ما كه عصر ارتباطات و رسانه‌ها نام دارد و راديو و تلويزيون و پس از آن سايت‌ها و روزنامه‌ها به طور گسترده و آسان در دسترس مردم قرار دارند، اين تشكيلات عظيم مى‌تواند با كاركرد صحيح، در نظارت بر سيستم اقتصادى نيز تأثيرگذار باشد.

نقش رسانه‌ها در اعمال نظارت و يا ابزار تبليغاتى بودن انكارناپذير است؛ بدين معنا كه اگر رسانه‌هاى گروهى بخواهند در روش زندگى و ترويج فرهنگ مصرفى جامعه‌اى بكوشند، بى‌ترديد ديرى نمى‌پايد كه فرهنگى را جايگزين فرهنگ ديگر مى‌كنند و حتّى با هماهنگى شركت‌هاى تجارى و كمپانى‌هاى اقتصادى، عادات غذايى و نوع سليقه‌هاى افراد را نيز تغيير داده و با صنايع مورد نظر آنها هماهنگ مى‌سازند.

با آگاهى از اين تأثيرگذارى، اگر وسائل ارتباط جمعى در مسير صحيح و هماهنگ با نظام اقتصادى اسلام قرار گيرند و گرفتار وسوسه بهاى هنگفت تبليغات زيانبار اقتصادى شركت‌ها و مؤسسات مختلف كه جز به منافع خويش نمى‌انديشند، نشوند مى‌توانند نقش مؤثر نظارتى خويش را در جهت سياست‌ها، راهبردها و اهداف مورد نظر اسلام ايفا نمايند.

نظارت صحيح وسائل ارتباط جمعى مى‌تواند به چند صورت انجام شود:

١. نقد برنامه‌هاى اقتصادى‌

وسائل ارتباط جمعى با توجه به قدرت، نفوذ و فراگيرى مخاطبانش مى‌توانند با دعوت از كارشناسان، تدوين مقالات و ارائه طرح‌هاى اقتصادى به سيستم اقتصادى اعم از دولتى و خصوصى مدد رسانند.

تشكيل ميزگردهاى اقتصادى براى نقد و بررسى وضعيت موجود و تبيين نقطه مطلوب، مى‌تواند ره‌آورد مثبت رسانه‌ها باشد.

در واقع نظارت در اين عرصه به معناى نگاه كارشناسانه به سيستم اقتصادى كشور و به چالش‌

[١]. كافى، ج ٥، ص ٥٦، ح ١.