؛ به يقين اگر به دنيا اشتياق (افراطى) داشته باشيد عمرتان را براى جمع‌آورىِ چيزهايى هدر مى‌دهيد كه نه شما براى آن چيزها باقى مى‌مانيد و نه آنها براى شما». [٢]

در بيان شگفتى ديگر از آن حضرت مى‌خوانيم:

«لَطلب المال والثروة أسرعُ في خراب دين الرجل من ذئبين ضاريين باتا في خطيرة غنم، مازالا فيها حتّى أصبحا

؛ به يقين مال اندوزى و فزون‌طلبى در ثروت (بدون قيد و شرط)، براى دين آدمى خطرناك‌تر است از دو گرگ درنده‌اى كه از سرشب تا به صبح در گله گوسفندان رها شده باشند». [٣]

مى‌دانيم كه عادت گرگ اين نيست كه گوسفندى را گرفته و آن را به مقدار نياز بخورد، بلكه حالت درنده خويى دارد كه تمام گوسفندان را بدرد و به كنارى بيكفند.

واقعيت همين است كه حب دنيا و فراموشى آخرت كليد بسيارى از رذايلى چون حرص و طمع است، رذائلى كه به شدت آدمى را به ورطه مال‌اندوزى بى قيد و شرط سوق داده و از انفاق در راه خدا باز مى‌دارد و حتى به او اجازه نمى‌دهد از آن در جهت اشتغال‌زايى براى ديگران استفاده كند.

٢. طرق پيش‌گيرى از تكاثر

مقدّمه:

مطالعه و دقّت در آموزه‌هاى دينى، اعم از قوانين و سياست‌هاى اقتصادى، فرهنگى و حقوقى، نشان مى‌دهد كه نظام اقتصادى اسلام به گونه‌اى طراحى و تنظيم شده است كه جامعه را به سوى تعديل ثروت‌ها و توازن عادلانه اقتصادى سوق دهد؛ يعنى از سويى، فقرزدايى كند حتى كسانى كه هيچ توان كار ندارند از حداقل زندگى معمولى برخوردار شوند و از سوى ديگر زمينه انباشته شدن اموال و تمركز ثروت‌هاىِ كلان، در دست عده‌اى معدود را از بين ببرد.

از سوى ديگر در نگاه اسلام، مال وسيله‌اى است براى بروز و ظهور توانايى‌ها و شكوفاشدن استعدادهاى انسان؛ در اين نگاه مال و سرمايه باعث قوام و دوام زندگانى فرد و جامعه است، و لذا اگر در خدمت افراد جامعه قرار نگيرد و تنها ميان چند نفر از اغنياء دست به دست شود، تأثيرگذارى خود را از

[١]. المعجم الأوسط، ج ٧، ص ٣٧٠؛ كنز العمال، ج ٣، ص ٤٩٦، ح ٧٥٨١.

[٢]. عيون الحكم و المواعظ، ص ١٧٥؛ غررالحكم، ح ٢٥١٨.

[٣]. كنز العمال، ج ٣، ص ٧١٨، ح ٨٥٦٢.