دائرة المعارف فقه مقارن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٢٣ - ١٠ پذيرش تفاوتها و نفى اختلافات ظالمانه

تعبير شده و وسيله صحت و عافيت و استوارى شئون زندگى و برآورده شدن خواسته‌هاى بندگان شمرده شده است:

«الامام الصادق عن ابيه: انه سئل عن الدنانير والدراهم وما على الناس فيها؟ فقال: هى خواتيم اللَّه فى ارضه جعلها اللَّه مصحّة لخلقه وبها تستقيم شؤونهم ومطالبهم‌

...». [١]

در بيانى از امام صادق از مال، به عنوان «قوام دين» ياد شده است:

«احتفظ بمالك فانّه قوام دينك» [٢]

و نيز وسيله سكون و آرامش روح:

«عن النبي صلى الله عليه و آله: ان النفس اذا أحْرزَتْ قوتها استقرّت» [٣]

و ريسمان محكمى براى نجات از حوادث:

«على عليه السلام: المال ... للحوادث سلب» [٤]

و وسيله‌اى براى كسب عزّت و سربلندى:

«المعلى بن الخنيس قال: رآنى ابوعبداللَّه عليه السلام وقد تأخّرت عن السوق، فقال: أُغدُ الى عزّك‌

؛ صبحگاهان به سوى عزتت حركت كن» [٥] و وسيله حفظ آبرو به حساب آمده است. امام على بن موسى الرضا عليه السلام مى‌فرمايد:

«افضل المال ما وُقى به العرض‌». [٦]

حتى در بعضى از روايات آمده است كه خيرى نيست در كسى كه براى حفظ آبرو و اداى دين و صله رحم، در پى جمع مال نباشد. امام صادق عليه السلام مى‌فرمايد:

«لاخير فى من لايحبّ جمع المال من حلال يكفّ به وجهه ويقضى به دينه ويصل به رحمه‌». [٧]

نيز كسى كه براى بى‌نياز شدن از مردم و وسعت دادن به معيشت عيال و لطف و محبت در حق همسايگان به دنبال مواهب دنيا و جمع‌آورى مال برود در حالى در قيامت با خدا ملاقات خواهد كرد كه چهره‌اش مانند ماه شب چهارده مى‌درخشد. امام باقر عليه السلام مى‌فرمايد:

«من طلب الدنيا استعفافاً (استغناء- خ ل) عن الناس وسعياً على اهله وتعفّفاً على جاره، لقى اللَّه عزّوجل يوم القيامة ووجهه مثل القمر ليلة البدر». [٨]

آن كس كه براى رسيدگى به خود و عيالش به دنبال مال حلال برود همانند مجاهد فى سبيل اللَّه به حساب مى‌آيد. امام كاظم عليه السلام مى‌فرمايد:

«من طلب الرزق من حلّه ليعود به على نفسه وعياله كان كالمجاهد فى سبيل اللَّه‌». [٩]

١٠. پذيرش تفاوت‌ها و نفى اختلافات ظالمانه‌

فعّال اقتصادى در عين حال كه نهايت سعى و تلاش خويش را در توليد به‌كار مى‌بندد نبايد توقّع داشته باشد كه از همه فعّالان و تلاشگران پيشى بگيرد و يا دست كم مساوى آنان شود. او بايد اصل تفاوت و اختلاف درجات در مسائل مادى را بپذيرد و از حرص زدن‌ها و حسادت‌ها فاصله بگيرد، زيرا استعدادها و توانمندى‌ها به يقين متفاوت است. قرآن كريم صريحاً مى‌فرمايد: « «نَحْنُ قَسَمْنَا بَيْنَهُمْ مَّعِيشَتَهُمْ‌

[١]. امالى طوسى، ج ١، ص ٥٢٠.

[٢]. همان، ص ٦٨٠.

[٣]. وسائل الشيعه، ج ١٧، ص ٤٣٥، ح ٢٢٩٢٨ ومن لايحضره‌الفقيه، ج ٢، ص ٥٥.

[٤]. غررالحكم، ٨٣٤١.

[٥]. وسائل الشيعه، ج ١٧، ص ١١، ح ٢١٨٤٤.

[٦]. بحارالانوار، ج ٧٥، ص ٣٥٢.

[٧]. كافى، ج ٥، ص ٧٢، ح ٥.

[٨]. وسائل الشيعه، ج ١٧، ص ٢١، ح ٢١٨٧٦.

[٩]. همان.