علاوه بر ضرورت داشتن لباس مناسب هر زمان، تهيه لباس‌هاى متعدّد براى فصول مختلف نيز از شاخصه‌هاست؛ همان‌گونه كه در دستورات دينى درباره تهيه لباس جهت همسر آمده است:

«ويكسوها في كلّ سنة أربعة أثواب، ثوبين للشّتاء وثوبين للصّيف‌

؛ بر مرد لازم است كه براى همسر خود در طول سال، چهار دست لباس تهيه كند، دو دست براى زمستان و دو دست براى تابستان». [٢]

ناگفته پيداست كه شرايط جغرافيايى و آب و هواى مناطق مختلف در تأمين لباس‌هاى متنوع و متعدد تأثيرگذار است و در يك زندگى توسعه يافته، همه اين موارد ديده مى‌شود.

ج. مسكن مناسب‌

مسكن مناسب از ديگر ضروريات زندگى مناسب است. در منابع دينى داشتن منزل وسيع از سعادت انسان به شمار آمده و منزل كوچك و ضيق از شقاوت و دشوارى‌هاى زندگى شمرده شده است.

رسول خدا صلى الله عليه و آله مسكن وسيع را از سعادت‌هاى مسلمان شمرده است:

«من سعادة المرء المسلم المسكن الواسع‌». [٣]

همچنين آن حضرت منزل كوچك و ضيق را از سختى‌ها و ناسعادتمندى‌هاى انسان دانسته است:

«من شقاوة ابن آدم المسكن الضيق‌». [٤]

د. رفاهيات زندگى‌

افزون بر لوازم فوق، تأمين رفاهيات زندگى كه به آسودگى خاطر كمك مى‌كند نيز در اسلام از شاخص‌ها محسوب مى‌شود؛ داشتن امكانات و رفاهياتى كه انسان بتواند نيازهاى معقول خود را به آسانى مرتفع سازد.

امام على عليه السلام در دعايى عرض مى‌كند:

«أللّهم ارزقني رزقاً واسعاً، حلالًا طيّباً ... نستعين به على زماننا

؛ خدايا روزى وسيع، حلال و پاكيزه نصيب من كن، آن رزقى كه با آن نيازهاى زمان خود را برطرف سازيم». [٥]

امام سجاد عليه السلام در دعاى خود عرض مى‌كند:

«أللّهم إنّي أسألك خير المعيشة، معيشةً ... أقوى بها جميع حاجاتي‌

؛ خدايا بهترين سطح زندگى را از تو مى‌خواهم، آن سطحى از زندگى (و امكانات) كه توان رسيدن به همه نيازهايم را داشته باشم». [٦]

داشتن زندگى خوب و رفاهى كه بتوان با آن منزل مسكونى وسيع، مركب مناسب و امكانات پذيرايى از مهمانان و رفاه بخشى به خانواده را- در حدّ معقول- تأمين كرد، از راهبردهاى اساسى اسلام است.

[١]. بحارالانوار، ج ٧٦، ص ٣٠٩، ح ٢٣.

[٢]. كافى، ج ٥، ص ٥١٢، ح ٥، از امام صادق عليه السلام.

[٣]. مسند ابن مبارك، ص ١٧٥، ح ٢٤١؛ كافى، ج ٦، ص ٥٢٦، ح ٧.

[٤]. مستدرك حاكم، ج ٢، ص ١٤٤. همين روايت از امام باقر عليه السلام نيز با اندكى تفاوت نقل شده است (كافى، ج ٦، ص ٥٢٦، ح ٦).

[٥]. بحارالانوار، ج ٨٧، ص ١٧٥.

[٦]. همان، ص ٣.