دائرة المعارف فقه مقارن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٣٦١ - دو رابطه نزديك عمل با اعتقاد در آيات قرآن

ندارد. اينجاست كه اخلاق به عنوان مرهم، به كمك او مى‌آيد و همراه با تعيين مجازات مجرم، توصيه به عفو و گذشت و چشم‌پوشى و محبّت مى‌كند، تا بر دو طرف نزاع، آرامش روانى را سايه‌افكن كند.

اين رو در اسلام، احكام با اعتقاد و اخلاق پيوند وثيقى خورده است و در لابه‌لاى قوانين و دستورات اسلامى، گاه توجه به خدا و گاه به معاد و گاه توجّه به عفو و ايثار و گذشت، مورد تأكيد قرار مى‌گيرد.

٣. آميختگى احكام و عقايد اسلامى‌

آيات قرآن در موارد متعدّد، احكام را با اعتقادات پيوند داده، و با تعبيرات گوناگونى انسان را به آن توجه مى‌دهد، از جمله:

يك. آياتى كه احكام خدا را حدود و ثغور الهى مى‌داند

در آيات متعدّدى براى توجه دادن انسان به مراعات دستورات الهى، از آنها به حدّ و مرز الهى تعبير مى‌شود كه نبايد به آن نزديك شد و يا از آن عبور كرد:

الف. پس از بيان بخشى از احكام روزه و اعتكاف مى‌فرمايد: «تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَقْرَبُوهَا». [١]

ب. پس از بيان بخشى از احكام طلاق مى‌فرمايد: «تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلَا تَعْتَدُوهَا وَمَنْ يَتَعَدَّ حُدُودَ اللَّهِ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ». [٢]

ج. پس از بيان احكام ارث و نحوه تقسيم آن مى‌فرمايد: «تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ‌ ...». [٣]

د. پس از بيان احكام ظهار و كفّاره آن مى‌فرمايد: «تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ‌ ...». [٤]

«حدود» جمع «حدّ» به گفته راغب در مفردات به «واسطه ميان دو چيز كه مانع اختلاط و آميختگى آنها به يكديگر است» گفته مى‌شود و لذا به مرزهاى كشور حدود مى‌گويند و به قوانين الهى نيز به جهت آنكه همچون مرزهايى است كه عبور از آن مجاز نيست حدود گفته مى‌شود، ازاين‌رو در موارد بالا از احكام و قوانين الهى كه تجاوز از آنها ممنوع است و به عنوان «مرزهاى الهى» شناخته شده‌اند، به «حدود» تعبير شده است. در واقع اين تعبير به پيروان اسلام مى‌فهماند كه عدم رعايت چنين قوانينى حرمت شكنى و تعدّى به «مرزهاى الهى» است.

دو. رابطه نزديك عمل با اعتقاد در آيات قرآن‌

دسته ديگر آياتى است كه پس از بيان حكمى، براى ترغيب مردم در انجام آن، مسأله ايمان به خدا و قيامت را مطرح مى‌كند از جمله:

الف. پس از بيان برخى از وظايف زنان مطلّقه در ايام عدّه و اينكه نبايد عادت ماهانه و يا حمل خود را كتمان نمايند، مى‌فرمايد: « «... إِنْ كُنَّ يُؤْمِنَّ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ»؛ اگر ايمان به خدا و روز قيامت دارند از كتمان‌

[١]. بقره، آيه ١٨٧.

[٢]. بقره، آيه ٢٢٩؛ همچنين آيه ٢٣٠ و سوره طلاق، آيه ١.

[٣]. نساء، آيه ١٣.

[٤]. مجادله، آيه ٤.