مى‌شود آنها از چرخه توليد و مصرف طبيعى خارج شده و در مسيرى غير از مسير معمولى‌اش به كار گرفته شوند هر چند مخالفت اسلام با زندگى‌هاى تجمّلى مى‌تواند فلسفه ديگرى براى اين حكم بوده باشد.

اگر در گذشته مردم دنيا به اهميت اين دستور اسلامى (تحريم كنز) درست آشنا نبودند امروز ما مى‌توانيم به خوبى به عمق اين مسأله حياتى پى ببريم، زيرا در دنياى كنونى نابسامانى‌هايى كه از طريق راكد گذاشتن اموال توسط ثروت اندوزان خودخواه و مستكبران بى‌خبر، دامن بشر معاصر را گرفته و به شكل آشوب‌ها و خونريزى‌ها ظاهر گشته است بر كسى پوشيده نيست. [١]

ذكر اين نكته حايز اهميت است كه در عصر و زمان ما نگهدارى اموال به صورت كنز، آن‌گونه كه در سابق معمول بود كمتر انجام مى‌گيرد و غالباً به صورت نقدينه در بانك‌هاست و مى‌دانيم وجوهى كه به بانك‌ها سپرده مى‌شود معمولًا در گردش معامله قرار مى‌گيرد و سودى نيز به صاحب آن تعلّق مى‌گيرد، بنابراين ممكن است تصوّر شود كه احكام كنز در عصر و زمان ما جارى نيست ولى نبايد فراموش كرد كه در اين زمان كنز به صورت‌هاى نامرئى وجود دارد؛ مثلًا افرادى هستند كه اموال خودشان را به صورت اراضى يا ساختمان‌هايى در مى‌آورند و آنها را به حال خود رها مى‌سازند بى‌آنكه از آن استفاده‌اى شود و يا اينكه آن را به صورت تابلوهاى گران‌قيمت و عتيقه‌جات و امثال آن كه هيچ‌گونه استفاده معقولى از آن عايد اجتماع نمى‌شود در مى‌آورند و از همه بدتر ذخيره كردن اموال در بانك‌هاى خارجى است كه جامعه اسلامى كاملًا از آن بى‌بهره مى‌ماند و سودش عايد ديگران مى‌شود.

٢. توسعه و آبادانى‌

به گواهى تاريخ نويسانى كه درباره تمدّن اسلام بحث كرده‌اند اعم از مورّخان مسلمان وغير مسلمان، اسلام در فتح دروازه‌هاى پيشرفت و تمدن پيشتاز است و از راه‌هاى گوناگون درصدد نهادينه كردن ارزش‌هايى است كه به رشد و ترقى جامعه اسلامى بيانجامد، و راه‌هايى كه به انحطاط و عقب‌ماندگى جامعه ختم شود و به ركود و تعطيلى منجر گردد در اين بينش جايى ندارد. كار و تلاش هميشگى، مشاركت در برنامه‌ها و سياست‌هاى اقتصادى، ايجاد روحيه دگردوستى و تعاون، برتر دانستن منافع اجتماعى بر منافع شخصى و بالاخره در يك كلام، تلاش جهت توسعه و آبادانى جوامع اسلامى در مقابل جوامع ديگر، از جمله ارزش‌هايى است كه در سايه امورى از جمله پرهيز از راكد نگهداشتن اموال به بار مى‌نشيند.

اميرمؤمنان على عليه السلام مى‌فرمايد:

«أوصيكم ...

بالاكتساب في الفقر والغنى‌

؛ شما را سفارش مى‌كنم به كار و تلاش (و درآمد زايى) چه در حال فقر و چه در حال بى‌نيازى». [٢]

[١]. ر. ك: تفسير نمونه، ج ٧، ص ٣٩٣.

[٢]. الحياة، ج ٥، ص ٢٩٧.