بعضى از اقلام ضرورى زندگى مثل مسكن و موادّ غذايى است و ثانياً به اين مطلب تفطّن يابيم كه به جهت تأثير متقابل جسم و روح، آموزه‌هاى دينى براى «دنيا» و يكى از مصاديق بارز آن «مال» به نحو عام و براى مواد غذايى به نحو خاص، در تحكيم ارزشهاى معنوى نقش فوق‌العاده‌اى را رقم زده است به عنوان نمونه در روايات ما مشاهده مى‌شود كه:

الف. بهترين كمك براى آخرت و ارزش‌هاى معنوى، دنيا (ى حلال و معقول) است

(نعم العون، الدنيا على الآخرة). [١]

ب. امام صادق عليه السلام رزق واسع و حلال و طيّب را براى رسيدن به آخرت و ارزش‌هاى دينى طلب مى‌كند و عرضه مى‌دارد:

«اللهم انى اسألك من فضلك الواسع الفاضل المفضّل رزقاً واسعاً حلالًا طيباً بلاغاً للآخرة والدنيا هنيئاً مريئاً». [٢]

ج. رسول مكرم اسلام گندم و «نان» را- كه از عناصر اصلى و كليدى اقتصاد بسيارى از جوامع است- امرى مبارك

(ان الخبز مبارك ارسل اللَّه عزوجل له السماء مدراراً وله أنبت المرعى) [٣]

و وسيله بجا آوردن نماز و روزه

(فلولا الخبز ما صلّينا ولاصمنا) [٤]

وبجا آوردن حجّ بيت اللَّه الحرام

(وبه- الخبز- حججتم بيت ربّكم) [٥]

واداى ساير فرايض

(فلولا الخبز ... ولا

ادّينا فرائض ربّنا عزوجل) [٦]

معرفى فرموده‌اند و امام صادق عليه السلام رأس معاش و حيات مادّى انسان را نان و آب مى‌داند

(ان رأس معاش الانسان وحياته الخبز والماء). [٧]

رسول مكرم در روايت ديگرى به اكرام و بزرگداشت نان امر مى‌كند و مى‌فرمايد: خداى متعال بركاتى از آسمان را براى نان نازل كرد و بركات زمين را خارج فرمود و از كرامت‌هاى نان اين است كه بريده نشود و لگدمال نگردد

(اكرموا الخبز وعظّموه، فانّ اللَّه تبارك وتعالى انزل له بركات من السماء وأخرج بركات الارض؛ من كرامته ان لايُقطع ولا يوطأ) [٨]

و امام صادق عليه السلام در تعليل اكرام نان مى‌فرمايد: خداوند كرامت را براى نان نازل كرده است

(اكرموا الخبز فان اللَّه انزل له كرامة). [٩]

د. امام صادق عليه السلام از رسول گرامى نقل مى‌كند كه آن حضرت بين بدخلقى كه از مسائل روحى و اخلاقى است و نخوردن گوشت به مقدار لازم، پيوند مى‌زند و مى‌فرمايد:

«عليكم باللحم فان اللحم يُنمي اللحم ومن مضى‌ به اربعون صباحاً لم يأكل اللحمَ ساء خلقه ومن ساء خُلقه فأطْعموه اللحّم؛ [١٠]

وبالاخره امام صادق عليه السلام از رسول مكرّم نقل مى‌كند كه فرمود: اگر كسى چهل روز بر او بگذرد ولى امكان خوردن گوشت برايش فراهم نشد قرض كند و آن را تناول نمايد

(من أتى‌ عليه أربعون يوماً ولم يأكل اللحم فليقترض على اللَّه وليأكله‌). [١١]

ه. امام باقر عليه السلام از رسول گرامى در ارتباط با اهميت شير نقل مى‌كند كه آن حضرت با آنكه پس از هر طعام و شرابى عرضه مى‌داشت:

«اللهم بارك لنا فيه وأبدِلنا به خيراً منه‌»

ولى پس از نوشيدن شير به جاى درخواست تبديل به بهتر، زياد شدن را طلب مى‌كرد و مى‌گفت:

«اللهم بارك لنا فيه وزدنا منه» [١٢]

و اين دليل بر آن است كه هيچ چيزى جاى شير را پر نمى‌كند.

و. در روايتى از امام صادق عليه السلام از اميرمؤمنان، قوّت و نيروى جسمانى بدن را مبتنى بر خوردن شير و گوشت مى‌داند و مى‌فرمايد:

«اذا ضعف المسلم فليأكل اللحم واللبن فان اللَّه عزوجلّ جعل القوّة فيهما». [١٣]

ز. در روايتى آمده است كه هيچ ميوه عام و عمومى‌اى نبود مگر اينكه امام صادق عليه السلام سعى مى‌كرد كه آن را براى خانواده‌اش فراهم كند

(لاتكون فاكهة عامّة الّا أطعم عيالَه منها). [١٤]

ح. در روايات متعددى روى سبزيجات و حبوبات و خصوصاً روى عسل و سركه و زيتون تأكيد شده است‌ [١٥] و بلكه در روايتى از امام صادق عليه السلام مى‌خوانيم:

«لاينبغي ان يُفْقِرَ (الرجل) بَيْته من ثلاثة اشياء دهن الرأس والخَلّ والزيت‌». [١٦]

ط. وبالأخره با توجه به تأثير متقابل جسم‌

[١]. كافى، ج ٥، ص ٧٣، ح ١٥ از امام باقر و امام صادق عليهما السلام.

[٢]. مستدرك الوسائل، ج ١٣، ص ٤٠.

[٣]. كافى، ج ٦، ص ٣٠٣، ح ٦.

[٤]. همان، ج ٥، ص ٧٣، ح ١٣.

[٥]. همان، ج ٦، ص ٣٠٣، ح ٦.

[٦]. همان.

[٧]. بحارالانوار، ج ٣، ص ٨٧.

[٨]. همان، ج ٦٣، ص ٢٧١.

[٩]. همان، ج ٧٥، ص ٢٠٦.

[١٠]. وسائل الشيعه، ج ١٧، ص ٢٦، ح ٦.

[١١]. همان، ح ٣.

[١٢]. وافى، ج ٣، ص ٤٩.

[١٣]. خصال، ج ٢، ص ٦١٧ و وسائل الشيعه، ج ١٧، ص ١٧، ح ٤٣.

[١٤]. كافى، ج ٥، ص ٥١٢، ح ٥.

[١٥]. ر. ك: تحف العقول، ص ٢٤٩ و وسائل الشيعه، ج ١٧، ص ١٧، ح ٤٣ و كافى، ج ٥، ص ٥١٢، ح ٥.

[١٦]. كافى، ج ٥، ص ٥١٢، ح ٥.