برود، چنين مال و دارايى مذموم است و بايد از آن برحذر بود. در قرآن مى‌خوانيم: «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُلْهِكُمْ أَمْوَالُكُمْ وَلَا أَوْلَادُكُمْ عَنْ ذِكْرِ اللَّهِ». [١]

گفتنى است كه هشدارهاى قرآن درباره علاقه به زن و فرزند و زندگى به معناى بريدن پيوندهاى دوستى و محبت در خانواده و يا ناديده گرفتن عواطف انسانى نيست، بلكه منظور آن است كه نبايد عشق به زن و فرزند، مال و مقام، به خدا فراموشى بينجامد و انسان را در مسيرى خارج از دايره بندگى و اطاعت خداوند بكشاند.

قرآن با اشاره به اين نكته مى‌فرمايد: « «قُلْ إِنْ كَانَ آبَاؤُكُمْ وَأَبْنَاؤُكُمْ وَإِخْوَانُكُمْ وَأَزْوَاجُكُمْ وَعَشِيرَتُكُمْ وَأَمْوَالٌ اقْتَرَفْتُمُوهَا وَتِجَارَةٌ تَخْشَوْنَ كَسَادَهَا وَمَسَاكِنُ تَرْضَوْنَهَا أَحَبَّ إِلَيْكُمْ مِّنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَجِهَادٍ فِى سَبِيلِهِ فَتَرَبَّصُوا حَتَّى يَأْتِىَ اللَّهُ بِأَمْرِهِ وَاللَّهُ لَايَهْدِى الْقَوْمَ الْفَاسِقِينَ»؛ بگو، اگر پدران، و فرزندان و برادران و همسران و طايفه شما، و اموالى كه به دست آورده‌ايد، و تجارتى كه از كساد شدنش مى‌ترسيد و خانه‌هايى كه به آن علاقه داريد، در نظرتان از خداوند و پيامبرش و جهاد در راه او محبوب‌تر است، در انتظار اين باشيد كه خداوند عذابش را بر شما نازل كند و خداوند گروه فاسقان را هدايت نمى‌كند». [٢]

٣. ترجيح دنيا بر آخرت‌

از آيات قرآن استفاده مى‌شود يكى از جهات مذموم بودن دنيا از نگاه دين، به اين نكته بر مى‌گردد كه انسان در دوراهىِ دنيا و آخرت، دنيا را برگزيند و آخرت را فراموش كند.

قرآن در آيات متعددى به اين نكته اشاره كرده است. از جمله در سوره نحل در ارتباط با كسانى كه پس از ايمان آوردن، از آن دست كشيدند و راه كفر و ارتداد را پيش گرفتند مى‌خوانيم: « «ذَلِكَ بِأَنَّهُمُ اسْتَحَبُّوا الْحَيَاةَ الدُّنْيَا عَلَى الْآخِرَةِ»؛ اين (كفرگزينى پس از ايمان) به جهت آن است كه زندگانى پست مادى را بر آخرت ترجيح دادند». [٣]

در سوره توبه مى‌خوانيم: خداوند در سرزنش آن دسته از مسلمانان كه براى رفتن به جنگ تبوك، از خود سستى نشان دادند، فرمود: « «أَرَضِيتُمْ بِالْحَيَاةِ الدُّنْيَا مِنَ الْآخِرَةِ فَمَا مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا فِى الْآخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ»؛ آيا به زندگى دنيا به جاى آخرت راضى شده‌ايد؟! با اينكه متاع زندگى دنيا، در برابر آخرت جز اندكى نيست». [٤]

همچنين در سوره اعلى در نكوهش كسانى كه اسير مطامع دنيا و زرق و برق آن شده‌اند و آخرت را به فراموشى سپرده‌اند، مى‌خوانيم:

«بَلْ تُؤْثِرُونَ الْحَيَاةَ الدُّنْيَا* وَالْآخِرَةُ خَيْرٌ وَأَبْقَى». [٥]

كوتاه سخن آنكه، آنچه در نگاه دين نكوهش شده در واقع اصل دارايى و امكانات مادى نيست، بلكه دلبستگى‌ها و فراموشى خدا و تقدم آخرت بر دنياست.

اين بخش را با سخنى جامع و معروف از امام‌

[١]. منافقون، آيه ٩.

[٢]. توبه، آيه ٢٤.

[٣]. نحل، آيه ١٠٧.

[٤]. توبه، آيه ٣٨.

[٥]. اعلى، آيه ١٦-/ ١٧.