بررسى اين مسأله با توجّه به جهانى بودن آن و ابتلاى همه كشورهاى اسلامى به آن در بازارهاى جهانى و با توجه به اختلاف فقهاى كشورهاى مختلف در حكم فقهى آن، اهميت به‌سزايى دارد.

فلسفه قرارداد اختيار [١]:

از آنجا كه خريداران، نگران ناياب و كمياب شدن و يا گران شدن كالاها در زمان مورد نياز هستند و از طرفى فروشندگان و توليدكنندگان نيز نگران كسادى بازار و كمبود خريدار و عدم تبديل كالا به نقد در زمان مورد نظر خود هستند روش‌هايى براى نجات از اين نگرانى‌ها و ايجاد اطمينان نسبت به وضعيت آينده در بازارهاى بورس جهانى رواج پيدا كرده كه البته برخى از نظاير آنها در تاريخ كهن ملت‌ها وجود داشته است. يكى از اين روش‌ها «معامله اختيار» است. طى اين قرارداد، فروشنده و خريدار نسبت به خريد و فروش در زمان مطلوب خود تا حدودى اطمينان پيدا مى‌كنند.

تعريف:

معامله اختيار، قراردادى است ميان واگذاركننده و تحصيل كننده حق خريد و حق فروش در مورد كالايى مشخص؛ به اين صورت كه تحصيل كننده حق معامله (خريدار اختيار) حق خريد يا فروش دارايى خاصى را در زمان معينى از آينده و با قيمت مشخصى خواهد داشت. در نتيجه خريدار حق، مى‌تواند با اعمال حق خود در زمان تعيين شده به معامله كالاى مورد نظر با قيمت از پيش تعيين شده اقدام كند.

مبلغى را كه خريدار براى خريد «حق خريد» يا «حق فروش» مى‌پردازد «قيمت اختيار» و مبلغى كه براى دارايى مورد نظر تعيين مى‌گردد «قيمت توافقى» و زمان آينده‌اى كه براى انجام معامله مشخص مى‌شود «زمان سررسيد» يا «تاريخ انقضا» و حقى كه به صورت نقدى واگذار مى‌شود «اختيار معامله» و سند واگذارى اين حق «اوراق اختيار» ناميده مى‌شوند.

به‌وجود آمدن اين نوع معامله- چنان‌كه اشاره شد- به علّت نوسانات شديدى است كه هم از نظر قيمت و هم از نظر تقاضا در بعضى از كالاها مانند

[١]. براى شناخت موضوع «اختيار معامله» از منابع زير استفاده شده است: مبانى مهندسى مالى و مديريت ريسك، دكتر رضا داعى و على سعيدى؛ مشتقات و مديريت ريسك در بازار نفت، دكتر مسعود درخشان؛ اسواق الاوراق الماليه، عبدالمجيد الرضوان؛ اوراق اختيار معامله"" در بازار سرمايه ايران، دكتر محمد فطانت و ابراهيم آقاپور؛ بورصة الاوراق الماليه، البروارى، شعبان محمد اسلام؛ مصطلحات الفقه المالى المعاصر، معاملات السوق، كمال محمد يوسف؛ اسواق الاوراق الماليه (البورصة) فى ميزان الفقه الاسلامى، دكتر عصام ابوالنصر؛ الآثار الاقتصاديه لاسواق الماليه من منظور الاقتصاد الاسلامى، دكتر زكريا سلامة عيسى شنطناوى؛ احكام البنوك والاسهم والاسواق الماليه، الشيخ محمد اسحاق الفياض؛ مصوبات شوراى مشورتى شرعى كميسيون اوراق بهادار مالزى ترجمه مهدى نجفى، سيد سعيد شمسى‌نژاد؛ فصلنامه تخصصى اقتصاد اسلامى شماره ٩ و ١١، پاييز و بهار ٨٢؛ فصلنامه تخصصى دانشگاه امام صادق عليه السلام، شماره ٢٥، بهار ٨٤.