دائرة المعارف فقه مقارن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ١٤٦ - ٥ تحكيم ارزشهاى معنوى و اخلاقى

و درختان خرّم و سرسبز آنها به باغاتى بى‌ارزش با ميوه‌هاى تلخ و درختان بى‌مصرف «شوره گز» و اندكى از درخت «سدر» يعنى به مشتى درخت بيابانى وحشى و بسيار كم‌ارزش مبدّل گشت‌ «وَبَدَّلْنَاهُمْ بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَوَاتَى أُكُلٍ خَمْطٍ وَأَثْلٍ وَشَىْ‌ءٍ مِّنْ سِدْرٍ قَلِيلٍ* ذَلِكَ جَزَيْنَاهُمْ بِمَا كَفَرُوا وَهَلْ نُجَازِى إِلَّا الْكَفُورَ». [١]

از آنچه گذشت به روشنى استفاده مى‌شود كه قرآن كريم اصرار دارد كه نظام اقتصادى در جامعه دينى و الهى، بايد در خدمت رشد و تعالى معنوى انسان قرار گيرد و دولت اسلامى نبايد در رسيدن به اهداف اقتصادى چون زدودن فقر و ايجاد رفاه و عدالت، ارزش‌هاى اخلاقى را ناديده بگيرد بلكه بايد تحكيم ارزش‌ها را در رأس اهداف اقتصادى‌اش قرار دهد. خصوصاً وقتى مى‌بينيم كه قرآن كريم صريحاً اعلام مى‌دارد كه يكى از اهداف در واجبات مالى نظير زكات، طهارت و تزكيه روحى است‌ «خُذْ مِنْ أَمْوَالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ وَتُزَكِّيهِمْ بِهَا» [٢] و بر همين اساس فتواى همه فقهاى اسلامى، قصد تقرّب الى اللَّه در پرداخت واجبات مالى اسلام شرط و افعالى چون خمس و زكات و صدقات، عبادت به حساب مى‌آيد.

اهميت اين نكته زمانى بيشتر روشن مى‌شود كه اولًا ملاحظه شود از اهداف كلان نظام اقتصادى رسيدن به خودكفايى در مسائل مالى خصوصاً در

[١]. سبأ، آيه ١٦ و ١٧.

[٢]. توبه، آيه ١٠٣.