بازار مى‌شويد- در آن موقع كه مردم مشغول كسب و كارند- فراوان خدا را ياد كنيد، چرا كه اين عمل كفّاره گناهان و موجب افزايش حسنات است و جزو غافلان نوشته نخواهيد شد». [١]

٢. در روايتى امام صادق عليه السلام فرمود:

«إذا اشتريت شيئاً من متاع او غيره فكبّر ...

؛ هنگامى كه متاعى و يا چيز ديگرى مى‌خرى تكبير بگو». سپس امام دعايى را نيز در ادامه ذكر مى‌كند. [٢]

٣. امام باقر عليه السلام براى ورود به بازار و هنگام معامله با مردم اين دعا رانقل كرده است:

«أللّهم إنّي أسألك من خيرها وخير أهلها، وأعوذ بك من شرّها وشرّ أهلها

؛ خدايا من از تو خير اين مكان و خير اهل آن را مى‌طلبم و از شرّ آن و شرّ اهلش به تو پناه مى‌برم». [٣]

در منابع اهل سنّت نيز دعاها و ذكرهايى به هنگام ورود به بازار نقل شده است. [٤] از جمله آمده است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله هنگام ورود به بازار اين دعا را مى‌خواند:

«أللّهم إنّى أسألك من خير هذه السوق، وأعوذ بك من الكفر والفسوق‌». [٥]

برپايه همين تعليمات است كه بازاريان سنّتى هنگامى كه قفل درب فروشگاه خود را باز مى‌كنند گاه با صداى بلند و گاه آهسته، اذكار و دعاهايى را بر زبان جارى مى‌سازند و از شرّ شيطان و هواى نفس به خدا پناه مى‌برند و روح و جان خود را صفا مى‌دهند تا بتوانند معاملاتى سالم و مورد رضاى خدا داشته باشند.

*** گفتار سوم. حاكميّت اخلاق در مصرف‌

اسلام در مصرف نيز دست مصرف كنندگان را باز نمى‌گذارد كه هرگونه بخواهند از سرمايه‌هاى خود استفاده كنند و به هر شيوه‌اى آنها را به مصرف برسانند؛ بلكه توصيه‌ها و دستوراتى در اين باره دارد كه به برخى از آنها اشاره مى‌شود.

١. ميانه‌روى و اعتدال در مصرف‌

ميانه روى در مصرف، از بايسته‌هاى مصرف و مورد تأكيد اسلام است. ميانه‌روى، خواه در مصرف خوراك و پوشاك و مانند آن و خواه در هزينه‌هاى جارى ديگر توصيه شده است. درباره ميانه‌روى و اعتدال در مصرف، در احاديث فراوانى تعبيرات زنده‌اى ديده مى‌شود كه نشان مى‌دهد پايه اقتصاد سالم، بر اعتدال در مصرف نهاده شده است.

در حديثى از رسول خدا مى‌خوانيم:

«من اقتصد أغناه اللَّه‌

؛ كسى كه راه اعتدال در مصرف را بپيمايد خدا او را بى‌نياز مى‌كند». [٦]

در حديث ديگرى از على عليه السلام آمده است:

«الاقتصاد ينمى القليل والاسراف يفنى الجزيل‌

؛ ميانه روى ثروت كم را رشد مى‌دهد و اسراف ثروت زياد

[١]. خصال، ص ٦١٤.

[٢]. وسائل الشيعه، ج ١٢، ص ٣٠٣، ح ١. با همين مضمون چندين روايت در باب ١٩ و ٢٠ آمده است.

[٣]. همان، ص ٣٠١، ح ١.

[٤]. ر. ك: سنن ابن ماجه، ج ٢، ص ٧٥٢، ح ٢٢٣٥؛ كتاب الدعاءطبرانى، ص ٢٥١.

[٥]. كتاب الدعاء طبرانى، ص ٢٥٢.

[٦]. ميزان الحكمه، ج ٣، ح ٣٣٤٢.