دائرة المعارف فقه مقارن - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٧٤ - ٨ و سرانجام شكست همه جانبه

بخش عمده‌اى از اين گرفتارى‌ها و افتادن در ورطه بدهى‌ها ناشى از استقراض ربوى است.

قرآن كريم درباره تحريم ربا مى‌فرمايد: « «يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَاتَأْكُلُوا الرِّبَا أَضْعَافاً مُّضَاعَفَةً وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ»؛ اى كسانى كه ايمان آورديد! ربا (و سود پول) را چند برابر نخوريد و از (مخالفت فرمانِ) خدا بپرهيزيد، تا رستگار شويد». [١]

مفسّران گفته‌اند: تعبير به «أَضْعَافاً مُّضَاعَفَةً» اشاره به طبيعت رباست؛ يعنى سرمايه رباخوار تدريجاً به صورت تصاعدى افزايش مى‌يابد و بدهكار ضعيف‌تر و بيچاره‌تر مى‌شود، زيرا هنگامى كه وام گيرنده نتواند وام خود همراه با بهره آن را بپردازد، همان سود با اصل وام ضميمه مى‌شود و بار ديگر، مجموعاً مورد رباى مضاعف قرار مى‌گيرد و به همين ترتيب در هر مرحله «سود به اضافه سرمايه» سرمايه جديدى را تشكيل مى‌دهد و از راه تراكم سود، مجموع بدهى بدهكار به چندين برابر افزايش مى‌يابد و به طور كلّى او را از زندگى ساقط مى‌كند. [٢]

در آيه بعد نيز فرمود: « «وَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِى أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ»؛ از آتشى بپرهيزيد كه براى كافران آماده شده است». [٣]

اشاره به اينكه رباخوارى كار كافران، ملحدان و منكران خداست كه به افزايش سرمايه خود حتى به قيمت فقر و بدبختى ديگران مى‌انديشند. اين عمل زشت از اعتقاد فاسد بر مى‌خيزد؛ اعتقادى كه خدا و حسابرسى قيامت را باور ندارد و فقط به مادّيات و ثروت‌اندوزى فكر مى‌كند.

آنچه را قرآن فرموده است، امروز در تعامل كشورهاى ثروتمند و مؤسسات مالى جهانى با كشورهاى وام گيرنده به روشنى مشاهده مى‌شود كه آنها را گرفتار فقر شديد و بى‌ثباتى اقتصادى و اجتماعى ساخته و هر روز آنها را وابسته‌تر مى‌سازند.

٨. و سرانجام شكست همه جانبه‌

سال ٢٠٠٨ در حالى به پايان مى‌رسد كه شكست اقتصاد سرمايه‌دارى و ركود اقتصادى و ورشكسته شدن بانك‌هاى بزرگ آمريكا و برخى از كشورهاى غربى و كاهش رشد اقتصادى بر جهان حاكم شده است.

«دولت بوش براى نجات اقتصاد كشور ٧٠٠ ميليارد دلار كمك را تصويب كرد؛ امّا با اين حال، بحران عميق‌تر شد و شاخص بورس‌ها كاهش يافت.

به گفته «آلن گرينسپن» (رئيس سابق بانك مركزى آمريكا) «بحران اخير مالى آمريكا، از نوع بحران‌هايى است كه هر قرن و يا حدّاكثر هر نيم قرن يك بار اتّفاق مى‌افتد».

اكنون ديگر همه اقتصادهاى بزرگ از سقوط نظام بانكى آمريكا و آشفتگى وال استريت سهمى برده‌اند.

بحران مالى آمريكا، غرب را نيز فرا گرفت و همه كشورهاى وابسته به بازار آمريكا را تحت تأثير قرار داد.

[١]. آل عمران، آيه ١٣٠.

[٢]. ر. ك: روح المعانى، ج ٣-/ ٤، ص ٣٦٨؛ الميزان، ج ٤، ص ١٩؛ تفسير نمونه، ج ٣، ص ٨٨.

[٣]. آل عمران، آيه ١٣١.