تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥٦٥ - تفسير«صراط الذين أنعمت عليهم غير المغضوب عليهم و لاالضالين»
الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ» روايت كرده است: «شيعيان على عليه السلام كسانىاند كه تو با ولايت على بن ابى طالب عليه السلام به آنان نعمت دادى؛ بر آنان خشم نگرفتى و آنان گمراه نشدند.»[١]
[١/ ٥٩٨] على بن ابراهيم قمى در تفسير، از پدرش از حمّاد از حريز از امام صادق عليه السلام چنين روايت كرده است: «" المغضوب عليهم": ناصبىها و" ضالّين": يهوديان و مسيحيان.»[٢]
[١/ ٥٩٩] همچنين وى از او از ابن ابى عمير از ابن اذينه از امام صادق عليه السلام درباره «غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ» چنين نقل كرده است: «" المغضوب عليهم":
ناصبىها و" ضالّين": ترديد كنندگانى كه امام را نمىشناسند.»[٣]
[١/ ٦٠٠] در تفسير امام عليه السلام درباره «غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ» از اميرمؤمنان عليه السلام نقل شده است: «خداوند به بندگان خود فرمود كه راه نعمت يافتگان را از او بخواهند و آنان، پيامبران، صدّيقان، شهيدان و صالحان هستند. همچنين از راه خشم شدگان، [به او] پناه برند و آنان، يهوديانى هستند كه خداى تعالى درباره آنان فرمود: «قُلْ هَلْ أُنَبِّئُكُمْ بِشَرٍّ مِنْ ذلِكَ مَثُوبَةً عِنْدَ اللَّهِ مَنْ لَعَنَهُ اللَّهُ وَ غَضِبَ عَلَيْهِ»[٤]؛ (بگو: آيا شما را به بدتر از [صاحبانِ] اين كيفر در پيشگاه خدا، آگاه سازم؟ همانان كه خدا لعنتشان كرده و بر آنان خشم گرفته است). از راه گمراهان نيز به او پناه برند؛ آنان كه خداوند دربارهشان فرمود: «قُلْ يا أَهْلَ الْكِتابِ لا تَغْلُوا فِي دِينِكُمْ غَيْرَ الْحَقِّ وَ لا تَتَّبِعُوا أَهْواءَ قَوْمٍ قَدْ ضَلُّوا مِنْ قَبْلُ وَ أَضَلُّوا كَثِيراً وَ ضَلُّوا عَنْ سَواءِ السَّبِيلِ»[٥] (بگو:
اى اهل كتاب، در دين خود به ناحق غلو نكنيد و از پىِ هوسهاى گروهى نرويد كه پيش از اين، گمراه گشتند و بسيارى [از مردم] را گمراه كردند و [خود] از راه راست منحرف شدند) و آنان، مسيحيان هستند.»
[١] . المعانى، ص ٣٦؛ تفسير فرات كوفى، ص ٥٢.
[٢] . قمى، ج ١، ص ٢٩.
[٣] . همان.
[٤] . مائده( ٥) ٦٠.
[٥] . مائده( ٥) ٧٧.