تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٣٩ - نمونههايى از نقد محتوايى حديث

تغيير امت‌ها و زمان‌ها دگرگون نمى‌شود؛ بنابراين اختصاص مضمون آيه به يك امت با اين حقيقت كلى و فطرى برآمده از كتاب و سنت مخالف است.[١]

علامه رحمه الله موضع‌گيرى‌هاى ارزنده‌اى در برابر روايات مخالف آموزه‌هاى كتاب و سنت دارد و بر معيار مخالفت با نص قرآن اكتفا نكرده است؛ هر چند اين گونه موارد هم كم نمى‌باشد.

نمونه آن روايات مربوط به آغاز پيدايش نسل بشر است كه با هم اختلاف دارند:

[م/ ٤٨] روايت شده است كه يكى از دو پسر آدم با حوريه‌اى كه از آسمان فرود آمد، ازدواج كرد و آن حوريه براى او چهار پسر به دنيا آورد. پسر ديگر او نيز با دخترى از جنّ ازدواج كرد و چهار دختر برايش به دنيا آورد، آن گاه پسران آن يكى با دختران اين يكى ازدواج كردند و در نتيجه، زيبايى‌ها از طرف آن حوريه و زشتى‌ها و بداخلاقى‌ها از سوى آن جنّى است. روايات در اين باب بسيار مى‌باشد.[٢]

در مقابل، روايت ديگرى وجود دارد:

[م/ ٤٩] در سخنى از امام على بن الحسين سجاد عليه السلام خطاب به فردى قرشى چنين آمده است كه هر يك از دو پسر آدم با خواهر همزاد برادرش ازدواج كرد. هنگامى كه نسل پديد آمد، حكم تحريم ازدواج با خواهر تشريع شد.

امام عليه السلام اين جواز و تحريم را چنين تعليل مى‌كند كه حرمت ازدواج با خواهر، تشريعى اعتبارى است؛ بنابراين حلال كردن آن در زمان ياد شده، سپس تحريم آن امكان‌پذير است. تشريع اين تحريم، تشريعى ذاتى نيست كه تخصيص نپذيرد؛ حتى به سبب مصلحتى هم‌چون تكثير نسل در آغاز آفرينش.

بدين سان، ازدواج ياد شده با تزويج با برخى از محارم خود، هم‌چون خواهر تفاوت پيدا مى‌كند؛ چرا كه اين تحريم مربوط به پس از آمدن حكم تحريم است.

[١] . الميزان، ج ٧، ص ٢٢١، با اندكى توضيح.

[٢] . بنگريد به: عياشى، ج ١، ص ٢٤١ و ٢٤٢؛ العلل، ج ١، ص ١٧ و ١٨.