تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٢٥ - استعاذه

و بسم اللَّه گفت، سپس آيه را تلاوت كرد.

[١/ ١٥١] در حديث موثّق حنان بن سدير چنين آمده است: «پشت سر امام صادق عليه السلام نماز گزاردم. حضرت با صداى بلند (جهر) استعاذه كرد، سپس‌ «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» را با جهر خواند.»[١]

[١/ ١٥٢] امام صادق عليه السلام فرمود: «استعاذه، بستن درهاى گناه و بسم اللَّه گفتن، گشودن درهاى طاعت است.»[٢]

اگر بسم اللَّه گفتن نام خدا، كليد درهاى خير و بركات است، بايد استعاذه پيش از آن باشد تا درهاى وسوسه‌ها و شرور را بر بندد.

مولى فيض كاشانى گويد: «استعاذه، پاك كردن زبان از سخنان غيرالهى است كه بر آن جارى گشته است؛ تا آماده ذكر خدا و تلاوت گردد. نيز تطهير قلب از آلودگى وسوسه است؛ تا مهيّاى حضور نزد مذكور شود و شيرينى آن را بيابد.»[٣]

ابن جزرى گويد: «هدف تشريع استعاذه اقتضا مى‌كند كه استعاذه پيش از قرائت باشد؛ زيرا استعاذه تطهير دهان از سخنان لغو و آلوده‌اى است كه با آن سر و كار دارد؛ و خوش بو كردن آن و آماده شدن براى تلاوت كلام خداى متعال است.

استعاذه پناه بردن به خداى تعالى و اعتصام به ساحت او از كاستى هايى است كه بر انسان عارض مى‌گردد؛ يا خطاهايى كه هنگام قرائت و در جاهاى ديگر مرتكب مى‌شود. نيز استعاذه اعتراف به قدرت الهى و ضعف و ناتوانى بنده در برابر اين دشمن درونى است كه تنها خداوند- كه آفريدگار اوست- توانايى دور ساختن و منع او را دارد.»[٤]

***

محل استعاذه در نماز، در آغاز آن و پيش از بسمله در ركعت نخست است. شهيد گويد: «به نظر ما و اكثر فقها، استعاذه تكرار نمى‌شود. اگر نمازگزار آن رادر

[١] . الوسائل، ج ٦، ص ١٣٤.

[٢] . بحار الانوار، ج ٨٩، ص ٢١٦.

[٣] . صافى، ج ١، ص ١١٥.

[٤] . النشر فى القراءات العشر، ج ١، ص ٢٥٦.