تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٥ - شناسنامه

بسم اللَّه الرحمان الرحيم‌

«اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ»[١]؛ «خداوند نيكوترين سخن را نازل كرد.»

به نظر مى‌رسد كه كهن‌ترين دانش هم‌زاد با نزول قرآن، دانش تفسير باشد. اين علم، عهده‌دار حل نكات مشكل و بيان موارد مبهم يا مجمل قرآن است. نياز به تفسير از آن‌جا پيدا شد كه اين كتاب، بالاترين مرجع تشريع و تنظيم برنامه‌هاى زندگى قرار گرفت. تفسير در آن روزگار، منحصر به مراجعه به شخصيت‌هايى شايسته بود؛ يعنى پيامبر بزرگوار، بزرگان صحابه و تابعان و عترت پاك حضرت، از اين رو تنها تكيه‌گاه در تفسير، روايات نقل شده از منابع مورد اعتماد بود.

ابن عباس، يكّه‌تاز عرصه قرآن و ترجمان آن، پيوسته به آن دسته از صحابه كه احتمال مى‌داد بخشى از تفسير و سخنان رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نزدشان است، مراجعه مى‌كرد. او درِ خانه انصار و مهاجرانى مى‌رفت كه دانشى از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در اختيار داشتند. اگر يكى از آنان را خوابيده مى‌يافت، منتظر او مى‌ماند تا بيدار شود و گاه، سوزش بادهاى گرم و سوزان را تحمل مى‌كرد. بدين سان، وى علومى را كه در روزگار حيات پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم به علت خردسالى‌اش از دست داده بود، بازمى‌جست.

[١] . زمر( ٣٩) ٢٣.