تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٢٦ - استعاذه

ركعت اول فراموش كرد، در ركعت دوم به جا نياورد.»[١] دليل اين حكم، تأسى [به معصوم‌] است. نيز به سبب آن كه امر به استعاذه، توقيفى مى‌باشد؛ به ويژه در نماز كه عبادت است و فراتر رفتن از آن‌چه بدان امر شده، نيازمند دليل است.

شيخ گويد: «استعاذه تنها در ركعت نخست مستحب است. شافعى در اين باره دو نظريه دارد: يكى، همان ديدگاه ما و دوم، اين كه در هر ركعت كه نمازگزار بخواهد قرائت كند، استعاذه مستحب است. بيشتر اصحاب وى، ديدگاه نخست را پذيرفته‌اند و ابن سيرين نيز بر همين نظر است.» شيخ گويد: «دليل ما آن است كه آن‌چه را ما معتبر دانستيم، مورد اجماع مى‌باشد و تكرار آن در هر ركعت، نيازمند دليل مى‌باشد؛ در حالى كه در شرع، دليلى بر آن وجود ندارد.»[٢]

استعاذه در غير نماز، تنها در آغاز تلاوت است؛ اگرچه چندين تلاوت باشد؛ مگر آن كه سخنى غير قرآنى فاصله اندازد؛ چرا كه ظاهر آيه، امر به استعاذه پيش از شروع به قرائت است؛ نه در اثناى قرائت آيه به آيه؛ حتّى اگر فاصله كوتاهى ايجاد شود.

***

شيخ و عموم اصحاب بر آن‌اند كه استعاذه آهسته گفته شود و تنها بسم اللَّه با جهر خوانده شود. او مى‌گويد: «استعاذه در همه نمازها (جهرى و اخفاتى) آهسته گفته مى‌شود. شافعى در اين باره دو نظريه دارد: نخست، همان ديدگاه ما و دوم، اين‌كه در نمازى كه قرائت، جهر مى‌شود، استعاذه نيز بلند خوانده مى‌شود.» شيخ گويد:

«دليل ما، اجماع شيعه است.»[٣]

شهيد گويد: «آهسته خواندن استعاذه، حتّى در نمازهاى جهرى، مستحب مى‌باشد.

اكثر فقها همين ديدگاه را دارند و شيخ اجماع ما را در اين باره نقل كرده است.»[٤] وى حديث حنان بن سدير را نيز بر اراده جواز حمل كرده است.

[١] . ذكرى الشيعه، ج ١، ص ٣٣١.

[٢] . خلاف، ج ١، ص ٣٢٦.

[٣] . همان، ص ٣٢٦ و ٣٢٧.

[٤] . ذكرى الشيعه، ج ٣، ص ٣٣٠.