تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤٩٢ - تفسير رمزى(اشارى) بسمله

آنها را درك مى‌كنند. آنان اين برداشت‌ها را حقايقى لطيف و تفاسيرى رمزى براى سخن خداوند متعال برگرفته‌اند.

برخى از تفاسير بسمله براساس حروف آن- كه قرطبى از گروهى از آنان نقل كرده- از اين باب است.

[١/ ٣٤٣] از عثمان بن عفان روايت شده است كه وى از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم درباره تفسير «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» پرسيد. حضرت فرمود: «باء، بلاى خدا و روح و نشاط و بهاء اوست. سين، سناى خداست. ميم، ملك خداوند مى‌باشد. اللَّه؛ معبودى جز او نيست. رحمان كسى است كه بر آفريدگان نيك و بدش عطوفت دارد. رحيم كسى است كه تنها بر مؤمنان مهربانى و نرمى دارد.»[١]

[١/ ٣٤٤] از كعب الاحبار نيز چنين روايت شده: «باء، بهاء او و سين، سناى اوست كه چيزى بالاتر از او نيست. ميم، ملك او مى‌باشد و او بر هر چيز تواناست و چيزى نيست كه با عزّتش معارضه كند.»[٢]

هم‌چنين گفته شده: هر حرف بسمله آغازگر يكى از نام‌هاى خداى تعالى است:

باء: آغاز نام «بصير» او؛

سين: آغاز نام «سميع» او؛

ميم: آغاز نام «مليك» او؛

الفِ «اللَّه»: آغاز همين نام او، «اللَّه»؛

لام: آغاز نام «لطيف» او؛

هاء: آغاز نام «هادى» او؛

راء الرحمان: آغاز نام «رازق» او؛

حاء: آغاز نام «حليم» او؛

نون: آغاز نام «نور» او.[٣]

[١] . قرطبى، ج ١، ص ١٠٧.

[٢] . همان.

[٣] . همان.