تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٤١٩ - نظم بديع سوره حمد
بين من و تو. آياتى كه براى من است، عبارتاند از: «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ. الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ. مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ». آيهاى كه بين من و توست، «إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ» مىباشد. عبادت از توست و بر من است كه تو را يارى رسانم. آيات «اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ. صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ» نيز از آنِ تو مىباشد.»[١]
[١/ ١٤٠] دارمى، ترمذى- در حالى كه روايت را حسن دانسته است- نسائى، عبد اللَّه بن احمد بن حنبل در زوائد المسند، ابن ضريس در فضائل القرآن، ابن جرير، ابن خزيمه و حاكم- در حالى كه روايت را صحيح دانسته است- از طريق علاء از پدرش از ابو هريره از ابىّ بن كعب روايت كردهاند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود: «خداوند نه در تورات، نه در انجيل، نه در زبور و نه در فرقان، مانند امّ القرآن را نازل نكرد. اين همان سبع مثانى و قرآن بزرگ است كه به من داده شده و بين من و بين بندهام تقسيم گرديده است و بندهام مىتواند هر گونه درخواست كند.»[٢]
[١/ ١٤١] در صحيح مسلم، از علاء بن عبد الرحمان، پناهنده به حرقه، از پدرش از ابوهريره از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم روايت شده است: «خداى تعالى مىفرمايد: نماز را بين خود و بندهام تقسيم كردم؛ نيمى از آن براى من و نيمى براى بندهام است و بندهام هرچه مىخواهد، درخواست كند. هنگامى كه بنده بگويد: «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ»، خداوند مىفرمايد: بندهام مرا ستايش كرد. آن گاه كه بگويد: «الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ»، خداوند مىفرمايد: بندهام مرا ثنا گفت. هنگامى كه بگويد: «مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ»، خداوند مىفرمايد: بندهام مرا تمجيد كرد و يك بار فرمود: بندهام [امورش را] به من واگذاشت. آن گاه كه بگويد: «إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ»، مىفرمايد: اين
[١] . الدرّ، ج ١، ص ١٩؛ الاوسط، ج ٦، ص ٢٧٩ و ٢٨٠؛ مجمع الزوائد، ج ٢، ص ١١٢.
[٢] . الدرّ، ج ١، ص ١٣؛ دارمى، ج ٢، ص ٤٤٦؛ ترمذى، ج ٤، ص ٣٦٠؛ نسائى، ج ٢، ص ١٣٩؛ طبرى، ج ٨، ص ٧٨؛ ابن خزيمه، ج ١، ص ٢٥٢؛ حاكم، ج ١، ص ٥٥٨.