تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٥٤ - تابعان بزرگ

مدينه بود. وى در سال ٩٥ درگذشت.

٣. مجاهد بن جَبْر، ابو حجاج مخزومى: او موثق‌ترين شاگرد ابن عباس بود كه بزرگان و اصحاب حديث و تفسير به او اعتماد كرده‌اند. وى گويد: «قرآن را سه بار بر ابن عباس عرضه كردم؛ در هر آيه درنگ مى‌كردم و از او مى‌پرسيدم كه درباره چه كسى و چگونه نازل شده اشت.»[١] مجاهد در سال ١٠٤ از دنيا رفت.

٤. عكرمه، غلام ابن عباس: وى از نژاد بربر و اهل مغرب بود. ابن عباس در آموزش قرآن و سنت به او بسيار كوشيد؛ به گونه‌اى كه شخصيتى بارز در تفسير و علم به مبانى احكام گرديد. وى فردى فقيه و داناترين مردم نسبت به معانى قرآن بود. عكرمه در سال ١٠٥ درگذشت.

٥. عطاء بن ابى رباح: وى از خانواده‌اى نوبه‌اى‌[٢] و از سرزمين حبشه بود. او از فقيهان بزرگ و پارسايان مكه و از اصحاب خاص ابن عباس و پرورش‌يافتگان مكتب او بود. وى در سال ١١٥ از دنيارفت.

٦. علقمة بن قيس، ابو شبل يا ابو شبيل نخعى كوفى: او از امير مؤمنان عليه السلام، ابن مسعود، حذيفه، ابو درداء، سلمان و ديگر فرهيختگان، معارف را برگرفت. او آگاه‌ترين فرد نسبت به ديدگاه‌هاى عبداللَّه بن مسعود و يكى از شش شاگرد او بود كه به مردم قرآن و سنت را مى‌آموختند و مردم از ديدگاه‌هاى آنان بهره‌مند مى‌شدند.[٣] علقمه در سال ٦٢ درگذشت.

٧. اسود بن يزيد، ابو عبد الرحمان نخعى كوفى: وى از تابعان بزرگ مُخَضْرَم‌[٤] و

[١] . براى آگاهى از شرح حال وى، بنگريد به: الطبقات، ج ٥، ص ٤٦٦ و ٤٦٧؛ تهذيب التهذيب، ج ١٠، ص ٤٣ و ٤٤؛ ميزان الاعتدال، ج ٣، ص ٤٣٩؛ الجرح و التعديل، ج ٨، ص ٣١٩.

[٢] . نوبه از شهرهاى حبشه( اتيوپى امروز) است.

[٣] . آنان عبارت‌اند از: علقمة بن قيس، اسود بن يزيد، مسروق بن اجدع، عبيدة بن قيس، عمرو بن شرحبيل وحارث بن قيس جعفى.( تاريخ بغداد، ج ١٢، ص ٢٩٦ و ج ١٣، ص ٢٣٤).

[٤] .[ مخضرم كسى است كه دوران جاهليت و اسلام را درك كرده باشد، ولى شرف مصاحبت پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم رانيافته باشد.]