تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ١٥١ - مدارس تفسير

مدارس تفسير

صحابه بزرگوار به هر جا كوچ كردند و در هر كجاى سرزمين پهناور اسلامى ساكن شدند، مكتب قرآنى گسترده و فراگيرى تأسيس كردند كه آموزه‌هاى كتاب و سنت را منتشر مى‌ساخت و مشتاقان از هر سو، آهنگ آن را مى‌كردند.

از بين اين مكاتب، بر اساس آوازه بنيان گذاران آن، پنج مكتب شهره گشت:

١. مدرسه مدينه: اين مكتب را- كه گسترده‌ترين مدرسه تفسيرى براى تدريس، آموزش و فراگيرى قرآن بود- پيام‌رسان رسالت بنا نهاد. در اين مدرسه، پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم به اصحاب خود قرآن و تلاوت و تفسير و فهم عميق آن را آموزش داد؛ چنان كه اصول و فروع قوانين دين را به آنان آموخت. اين مدرسه، مكتبى گسترده و فراگير بود كه تمامى ابعاد مبانى و مقاصد گسترده شريعت را فرا مى‌گرفت. اين چنين، حضرت آنان را به نيكى و به صورت علمى و عملى، پروراند تا در طول زمان، پيشوا و الگوى امت باشند.

صحابه نيز به آموزش وتربيت نوآموزان جوان و مشتاقان فضيلت پرداختند؛ آنان كه آهنگ مركز رسالت پاك و شهر پيامبر را كرده بودند.

بسيارى از صحابه و در رأس آنان، پيشواى اهل بيت، امام امير مؤمنان عليه السلام اداره اين مركز علمى گسترده را بر عهده داشتند. در ادامه، اشاره خواهد شد كه اين مدرسه در گذر روزگار، تداوم يافت و ائمه، به ويژه امام باقر و امام صادق عليهما السلام، آن را شكوفا كردند.

٢. مدرسه مكه: اين مكتب را صحابى بزرگوار، عبداللَّه بن عباس بنا نهاد. وى در سال چهل هجرى، پس از شهادت امير مؤمنان عليه السلام، بصره را به قصد حجاز ترك كرد و اين مكتب را پس از هجرت به مكه بر پا كرد. بزرگترين دانشمندانِ آن روزگار در جهان اسلام، از اين مدرسه فارغ التحصيل شدند. اين مكتب و دانش آموختگانش در سراسر جهان، آوازه‌اى درخشان داشته، آثار آن در طول زمان، بسان سنت‌هايى پذيرفته، براى امت باقى ماند.