تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٠٧ - ٦ اسرار و رموز

سوره‌هاى حواميم و «حم عسق»:

[م/ ٢٧٥] ابن بابويه به سند خود، از سفيان ثورى از امام صادق عليه السلام روايت كرده:

« «حم» به معناى حميد و مجيد است و «حم عسق» به معناى حليم، مثيب‌[١]، عالم، سميع، قادر و قوى مى‌باشد.»[٢]

[م/ ٢٧٦] ابن مردويه از ابو امامه روايت كرده: « «حم» يكى از نام‌هاى خداى تعالى است.»[٣]

[م/ ٢٧٧] ابو يعلى و ابن عساكر از ابو معاويه روايت كرده‌اند كه عمر بن خطاب بر منبر رفت و پرسيد: «آيا هيچ يك از شما شنيده است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم «حم عسق» را بخواند؟» ابن عباس گفت: «حم، يكى ا زنام‌هاى خداست. عين؛ يعنى" عاين المذكور عذاب يوم بدر" (افراد ياد شده عذاب روز بدر را لمس كردند). سين؛ يعنى‌ «وَ سَيَعْلَمُ الَّذِينَ ظَلَمُوا أَيَّ مُنْقَلَبٍ يَنْقَلِبُونَ»[٤] و قاف ...» در اين جا، ابن عباس ساكت شد و ابوذر به پا خاست و اين چنين، سخن او را تكميل كرد: «قاف؛ يعنى" قارعة من‌السماء تصيب الناس" (عذاب كوبنده‌اى از آسمان كه به مردم مى‌رسد).»[٥]

***

«ق» در آغاز سوره «ق» آمده است.

[م/ ٢٧٨] ابن جرير و ابن منذر از ابن عباس، درباره «ق» چنين روايت كرده‌اند:

«يكى از نام‌هاى خداى تعالى است.»[٦]

[م/ ٢٧٩] از قتاده نقل شده: « [ «ق»] يكى از نام‌هاى قرآن است.»[٧]

[م/ ٢٨٠] نيز ابن ابى حاتم از ابن عباس اين گونه روايت كرده است: «خداى تعالى در وراى اين زمين، دريايى پهناور آفريد، آن گاه از وراى آن، كوهى را خلق كرد

[١] .[ مثيب: پاداش دهنده.]

[٢] . المعانى، ص ٢٢.

[٣] . الدرّ، ج ٧، ص ٢٧٠.

[٤] . شعراء( ٢٦) ٢٢٧:« كسانى كه ستم كرده‌اند، به زودى خواهند دانست بازگشتشان به كجاست.»

[٥] . الدرّ، ج ٧، ص ٣٣٦؛ ابن عساكر، ج ٣٤، ص ١٥ و ١٦.

[٦] . الدرّ، ج ٧، ص ٥٨٩؛ طبرى، ج ١٣، ص ١٨٩.

[٧] . الدرّ، ج ٧، ص ٥٨٩.