تفسير اثرى جامع - معرفت، محمد هادى - الصفحة ٣٩٧ - قرائت«مالك يوم الدين»

صورت متصل و غير متصل از زُهرى روايت كرده، قرائت «مالك» را گزارش كرده، جز يك نفر كه آن را «مَلك» روايت كرده است.[١]

چنان كه سخن امام احمد بن حنبل، به نقل از ابو داوود[٢] نيز گذشت كه اين قرائت، قرائت پيشينيان بوده است.

اين سخنِ مطلق بدين معناست كه قرائت با الف، قرائت همه آنان، پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و اصحاب سرشناس او بوده است.

ابن شهاب تصريح كرده است كه نخستين كسى كه قرائت «ملك» را پايه گذاشت، مروان بن حكم بود. شايد مراد او از اين انتساب، بى اعتبار ساختن قرائتى شاذ و مخالف قرائت پيشينيان است.[٣]

ابن كثير با تعصب نسبت به مروان مى‌گويد: «مروان، دانش قراءات صحيح را دارا بود، ولى ابن شهاب از آن اطلاعى نداشت.»[٤] ليك مروان كجا و شناخت اصول قراءات؟ هم‌چنين قرائت «ملك» به هيچ يك از بزرگان صحابه معروف پيش از وى نسبت داده نشده است.

ابوبكر محمد بن سرى، معروف به ابن سرّاج گويد: «شايد مقصود گوينده اين سخن، آن باشد كه نخستين كسى كه در آن عصر يا در بين افراد هم رديف او، آن را قرائت كرد»[٥]؛ يعنى در آن عصر قرائت ياد شده را بايد تنها از او شنيد و از شخص ديگرى پذيرفته نمى‌شود؛ مگر از كسانى كه در مقايسه با پيشينيان بزرگ، در سطح و

[١] . مصاحف، ص ٩٢.

[٢] . ابو داوود گويد:« شنيدم احمد مى‌گفت:" قرائت قديمى« مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ» است."»( ابو داوود، ج ٢، ص ٢٤٨).

[٣] . ابو على فارسى گويد:« مخالفان قرائت" ملك" چنين استدلال مى‌كنند كه نخستين بار، مروان آن را قرائت كرد.»( الحجة فى القراءات، ج ١، ص ٧ و ٨).

[٤] . ابن كثير، ج ١، ص ٢٦.

[٥] . الحجة فى القراءات، ج ١، ص ١١.